نعمت میرزازاده، معروف به م. آزرم، شاعر برجسته معاصر ایرانی و یکی از چهرههای شاخص ادبیات اعتراضی ایران، در سن ۸۷ سالگی در پاریس درگذشت. این خبر را مونا میرزازاده، دختر او شامگاه یکشنبه اول فوریه ۲۰۲۶ (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) در صفحه فیسبوک پدرش اعلام کرد.
مونا میرزازاده در اطلاعیهای نوشت:
او نویسنده، شاعر، متفکر مستقل و انسانی روشنضمیر بود؛ مردی که زندگی را با وقار، پایبندی به اصول خود و استقلال اندیشه زیست. نام ادبی او، همانند تاریخ تولدش، حامل معنایی آگاهانه و ریشهدار بود. او از آن انسانهایی بود که برای باورهایش بهای سنگینی پرداخت: جایگاه اجتماعی، زندگی خانوادگی و حتی فرزندش — که در جوانی از دست داد — همگی در مسیر وفاداریاش به حقیقت و عشق عمیقش به ایران معنا یافتند. با این حال، هرگز به تلخی یا کینه آلوده نشد و تا پایان عمر، شأن و کرامت فکری خود را حفظ کرد.
خانواده اعلام کرده است مراسم یادبودی خصوصی و محدود در روز دوشنبه ۹ فوریه برگزار خواهد شد.
نعمت میرزازاده در اول اسفند ۱۳۱۷ در مشهد، در خانوادهای فرهنگی با ریشه در جنبش مشروطیت ایران به دنیا آمد. پدربزرگ مادریاش، شیخ حسین تهرانی، نماینده مجلس اول از تهران و از مبارزان مشروطه بود. او دکترای مردمشناسی و جامعهشناسی سیاسی را از دانشگاه پاریس گرفت و فعالیت فرهنگیاش را از دهه ۱۳۴۰ با سردبیری مجلات «خراسان ادبی» و «هیرمند» در مشهد آغاز کرد. در دانشگاههای ایران تدریس کرد، در بنیاد شاهنامه فردوسی همکاری داشت و عضو مؤسس کانون نویسندگان ایران (۱۳۴۷) بود.
زندگی سیاسی او پر از چالش و هزینه بود. در دوران پهلوی سه بار زندانی شد؛ مجموعه شعر «سحوری» (۱۳۴۹) توقیف گردید و چاپهای زیرزمینی یافت. اسناد ساواک نشان میدهد نام او در فهرست افرادی بود که قرار بود در روزهای پایانی سلطنت کشته شوند. پس از انقلاب ۱۳۵۷، با انتشار «گلخون» (۱۳۵۸) و «گلخشم» (۱۳۶۰) – که در ستایش آزادی و نکوهش ارتجاع بودند – مورد تعقیب قرار گرفت، خانه و کتابخانهاش مصادره شد و از سال ۱۳۶۱ به عنوان پناهنده سیاسی به پاریس رفت. در تبعید به کانون نویسندگان ایران در تبعید کمک کرد، ایرانکده فرهنگ و زبان فارسی را تأسیس و در دانشگاههای اروپا و آمریکا تدریس کرد.
آثار او شامل بیش از ۲۲ مجموعه شعر و ۸ دفتر پژوهشی است. مهمترین کتابهای شعرش عبارتند از: «سحوری» (که پس از انقلاب بازچاپ رسمی شد)، «گلخون»، «گلخشم»، «به هوای میهن»، «پیام» و «لیلهالقدر». پژوهشهایش بر شاهنامه فردوسی، حافظ و شعر معاصر خراسان متمرکز بود.
شعرهای م. آزرم استوار، حماسی و اعتراضیاند؛ ترکیبی از فرم کلاسیک و نو (اغلب نیمایی)، پر از خشم علیه بیعدالتی، استبداد و ارتجاع، عشق به میهن و امید به آزادی. زبانش توانمند و ستیزهجو است و درد مردم، مبارزه اجتماعی و انسانی را بازتاب میدهد. او شاعری مبارز بود که شعر را حربهای برای مقاومت کرد و در تبعید، زبان پارسی را زنده نگه داشت.
یاد نعمت آزرم گرامی و روحش شاد باد. جامعه ادبی ایران در سوگ از دست دادن این صدای آزاده است.
