از دست ندهید

از دست ندهید

احمد خلفانی: «ما سه نفر بودیم»

با مرگ خبیر، جمع سه‌نفره‌ای از دوستان قدیمی از هم می‌پاشد؛ اما آنچه باقی می‌ماند، فقط اندوه فقدان نیست. وهاب از تنها ماندن می‌ترسد و راوی در فکر ترک شهر و آغاز زندگی دیگری در برلین است. احمد خلفانی در «ما سه نفر بودیم»، از خلال شبی پراضطراب و خاطره‌های یک دوستی، مرز باریک میان همراهی و وابستگی را می‌کاود. داستان، خواننده را با تنشی دشوار روبه‌رو می‌کند: نیاز یکی به حضور دیگری، درست هنگامی که دیگری می‌خواهد فاصله بگیرد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

نخستین برنامه رادیویی بانگ: به پاس ادبیات، در ستایش زندگی

نخستین شماره «بانگ نوا»، مجله ادبی شنیداری نشریه «بانگ»، با اجرای پدرام خدادادیان منتشر شد. این برنامه با هدف دسترس‌پذیرتر کردن شعر و داستان، ثبت صدای نویسندگان و شاعران و ایجاد فضایی برای نقد و گفت‌وگوی ادبی شکل گرفته است. «بانگ نوا» که در حال حاضر با امکانات محدود و همکاری داوطلبانه تولید می‌شود، امیدوار است با مشارکت علاقه‌مندان به گویندگی و تدوین، به برنامه‌ای منظم و پرشمارتر تبدیل شود و در آینده امکان پخش رادیویی مستقل را نیز فراهم کند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

یک کتاب، یک داستان – علی شروقی: «پرده‌خوانِ پرده‌درِ پرده‌گردانان»، بازخوانی «علویه‌خانم» صادق هدایت

در داستان «علویه‌خانم» صادق هدایت، پرده‌خوانی تنها وسیله‌ای برای کسب معاش نیست، بلکه به کلیدی برای فهم ساختار روایت تبدیل می‌شود. علی شروقی در مقالهٔ «پرده‌خوانِ پرده‌دَرِ پرده‌گردانان» نشان می‌دهد که چگونه هدایت با بهره‌گیری از سنت نقالی، راوی مداخله‌گر، تصویرسازی گروتسک، زبان عامیانه و طنز سیاه، جهانی آکنده از فقر، فریب و خشونت می‌آفریند. در این جهان، قصه‌گویی هم ابزاری برای بقا و پنهان‌کاری است و هم وسیله‌ای برای افشای حقیقت. هدایت، بی‌آنکه از فلاکت فرودستان بساط ترحم بسازد، نشان می‌دهد که فقر و درماندگی لزوماً به معصومیت و شرافت نمی‌انجامند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

فرشته پاریزی: لکه‌ها

در داستان «لکه‌ها»، فرشته پاریزی خشونت را نه از منظر قربانیان یا عاملان آن، بلکه از نگاه دو کارگر نظافتچی روایت می‌کند که مأمور پاک‌کردن آثار واقعه‌ای هولناک‌اند. در این داستان، لکه‌ها، اشیای به‌جامانده و بقایای زندگی انسان‌ها به نشانه‌های جنایتی ناگفته تبدیل می‌شوند. انتخاب زاویه دید فرودستان، داستان را به پرسشی درباره مناسبات طبقاتی خشونت، ضرورت معاش و مرز میان ناچاری و همدستی بدل می‌کند. آیا کسانی که برای گذران زندگی آثار جنایت را پاک می‌کنند، در محو حافظه قربانیان نیز سهیم‌اند؟ و آیا می‌توان همه آثار گذشته را از میان برد؟

ادامه مطلب »
از دست ندهید

دومین شمارهٔ ماهنامهٔ بانگ: از «پسااعدام» تا جهان آن کارسون

دومین شمارهٔ ماهنامهٔ ادبی بانگ، ویژهٔ مهر ۱۴۰۵، با ۴۱ مطلب در ۴۹۰ صفحه منتشر شد. این شماره، از جهان ادبی آن کارسون و آثار شیدا بازیار تا زندگی بازماندگان اعدام، نقد رمان، داستان کوتاه و شعر معاصر را دربرمی‌گیرد. نسخهٔ الکترونیک ماهنامه برای مطالعه روی گوشی‌های موبایل طراحی شده، فهرست آن کلیک‌پذیر است و دریافت و مطالعهٔ آن رایگان است.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

شیرین عزیزی مقدم: «اهالی ماگنولیا»ی زویا پیرزاد؛ مهاجرت و خوشبختی ناتمام

مهاجرت در رمان «اهالی ماگنولیا»ی زویا پیرزاد، برای ساکنان یک خیابان چندفرهنگی در انگلستان، پایان تنهایی و رهایی از زخم‌های گذشته نیست. این نقد با بررسی روابط شخصیت‌ها، نقش خاطرات و بازتاب ملال در اشیای روزمره، نشان می‌دهد چگونه آرزوی زندگی بهتر با دلتنگی، تعارض‌های خانوادگی و حسرت درهم می‌آمیزد. بااین‌همه، در دل همین زندگی‌های ناتمام، پیوندهای همسایگی و امکان تغییر، روزنه‌ای به امید می‌گشایند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

علی صفرزاده: «برجک»

در داستان «برجک» نوشتهٔ علی صفرزاده، سربازی در گرما و تنهاییِ شوره‌زاری نفتی، میان خاطره و خیال نگهبانی می‌دهد. دیدار با نظامی‌ای هم‌نام، مرز واقعیت و وهم را متزلزل می‌کند و میل او به صلح را در برابر فرمان اطاعت قرار می‌دهد. نثر حسی و گفت‌وگوهای داستان، تجربهٔ سربازی را به پرسشی دربارهٔ اختیار، هویت و حضور همیشگی جنگ پیوند می‌زنند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

فتانه فراهانی: «پسااعدام» – میان دادخواهی و سکوت، انگ و فقدان، و روایت‌های ازهم‌گسیخته

اعدام سیاسی با مرگ محکوم پایان نمی‌یابد؛ پیامدهای آن در زندگی بازماندگان، روابط خانوادگی و حافظهٔ نسل‌های بعد ادامه پیدا می‌کند. فتانه فراهانی در این جستار از مستند «من سعی می‌کنم فراموش نکنم» ساختهٔ پگاه آهنگرانی می‌آغازد و سپس مفهوم «پس‌زیست‌های اعدام» را بررسی می‌کند؛ از سکوت و انگ اجتماعی تا مسئولیت‌های مراقبتی، انتقال خاطره و دادخواهی. نویسنده با بهره‌گیری از مطالعات تاریخی، فمینیستی و تطبیقی نشان می‌دهد که تجربهٔ خانواده‌های اعدام‌شدگان را نمی‌توان به الگویی واحد از فقدان و مقاومت فروکاست. در این نگاه، دادخواهی یکی از شیوه‌های مواجهه با گذشته‌ای است که پیامدهای آن همچنان در زندگی زندگان جریان دارد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

محمدرفیع محمودیان: آن کارسون، در کار بازنوشت

محمدرفیع محمودیان از نقد هیاهوی جایزهٔ نوبل به بررسی شیوهٔ نوشتن کارسون می‌رسد: نوشتاری که هم به ژانرهای گوناگون گشوده است و هم نوشته‌های پیشین را به ترکیبی تازه بدل می‌کند. او با بررسی ترجمهٔ سافو، مقایسه با سعدی، ساختار تکه‌پارهٔ روایت‌ها و بازیگوشی جستارها، نسبت زیبایی، شناخت و گسست را دنبال می‌کند. پرسش محوری این است که کارسون چگونه مرزهای ژانر و فاصلهٔ ادبیات کهن و امروز را به چالش می‌کشد و قلمرو خیال را گسترش می‌دهد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

رضا نجفی: «ادبیات و اعتراض در زمانه‌ی اعتراف» – نگاهی به رمان اعتراف به وقت چای نوشته فریبا صدیقیم

رضا نجفی در نقد رمان «اعتراف به وقت چای» نوشتهٔ فریبا صدیقیم، به فرایند لغزش تدریجی یک معترض به سوی همکاری با دستگاه امنیتی می‌پردازد. او ضمن بررسی ساختار غیرخطی، راوی نامطمئن و شخصیت‌پردازی رمان، نشان می‌دهد چگونه این اثر از مرزهای ادبیات اعتراضی، بازجویی و مهاجرت می‌گذرد و پرسشی دشوار دربارهٔ مرز میان مقاومت و همکاری پیش می‌کشد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

یک آغاز تازه برای ما و شما: نخستین شماره ماهنامه «بانگ»

پس از شش سال فعالیت، نشریهٔ ادبی بانگ نخستین شمارهٔ ماهنامهٔ الکترونیکی خود را در ۵۰۹ صفحه منتشر کرده است؛ مجموعه‌ای از داستان، شعر، جستار، نقد و گفت‌وگو که در فاصلۀ بین شهریور تا مهر سال جاری در بانگ منتشر شده‌اند و اکنون برای خواندن روی گوشی‌های موبایل در یک مجلد طراحی شده و با فهرستی کلیک‌پذیر، رایگان در دسترس همگان قرار گرفته‌ است؛ تحقق یک آرزوی ساده و راهی برای انتشار مطالب بانگ در قالبی تازه با به‌کارگیری امکانات فنی موجود با کمترین هزینه، هم برای شما و هم برای ما.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

حسین نوش‌آذر: دمپایی‌های راحل

شب خونین کوهستک در بندر سیریک: عروسی‌ که ناگهان به پایان رسید. حالا خانه‌ای ویران به جای مانده، ساعتی که روی ۹:۳۰ قفل شده، و مردی که میان آوار، با دیدن دمپایی‌های راحل، او را صدا می‌زند. این داستان از زبانِ خودِ دیوار روایت می‌شود؛ دیواری که هنوز بوی گلاب و صدای نی‌انبان را به خاطر دارد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

محمد رفیع محمودیان: رمان در جهان

نویسنده «در جهان» را به دو معنا تصور کرده، یکی به معنای جایگاه رمان در جهان، اینکه چرا رمان جایگاه کلیدی در جهان پیدا کرده است، دیگری به مفهوم جهان زیست. اینکه رمان چه نقشی می‌تواند در زیست و هستی انسان‌ها داشته باشد. در مجموع درک او این است که رمان (در نوشته شدن و در خوانده شدن) اهمیتی در زندگی مدرن پیدا کرده است که کمتر سپهر دیگری از شعر گرفته تا کار و تفریح از آن برخوردار است. و این به خاطر آن است که رمان راهکاری را برای فائق آمدن بر نیستی و هستی ارائه می‌دهد که دیگر عرصه‌های زیست ناتوان از آن هستند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

گریس پالی: «گفت‌وگو با پدرم» به ترجمه میترا داوودی

گریس پالی در کنار بستر پدر هشتادوشش‌ساله‌اش می‌نشیند. پدر، هنوز سرشار از نور روشنفکری، از او می‌خواهد یک داستان ساده بنویسد؛ داستانی به سبک موپاسان یا چخوف، با شخصیت‌های واقعی و باورپذیر. اما هر بار که دختر داستانی از زن همسایه و پسر معتادش تعریف می‌کند، پدر با لبخندی تلخ می‌گوید: «تو عمداً حرفم را اشتباه فهمیدی… همه‌چیز را حذف کردی.» این گفت‌وگوی کوتاه میان یک نویسنده‌ی زن و پدر محتضرش، یکی از درخشان‌ترین و دردناک‌ترین تأملات ادبیات آمریکا درباره‌ی داستان‌گویی، تراژدی، امید و حق زندگی برای تغییر است.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

وحید خیرآبادی: دامپ تراک

یک داستان نمونه از ادبیات کارگری ایران: در دل سیاهی معدن ذغال‌سنگ، مرتضی پشت فرمان دامپ‌تراک سیصدتنی نشسته و اهرم تخلیه را در دست دارد. هلی‌کوپتر رئیس‌جمهور بالای سرش می‌چرخد و همه چشم‌ها منتظر یک نمایش باشکوه‌اند؛ اما او فقط می‌خواهد بیمه‌اش را رد کنند. و در همان لحظه‌ای که سیصد تن سیاهی به زمین می‌ریزد و گرد و خاک آسمان را فرامی‌گیرد، گذشته‌ی او، بیمه‌ی ردشده و آزمایش بارداری زنش هم مثل بار کمپرسی خالی می‌شود.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

قاضی ربیحاوی: آخرین فریاد | یک تاکینگ‌هد

در تازه‌ترین اثر مینیمالیستی قاضی ربیحاوی با عنوان «آخرین فریاد»، مردی جوان در قالب یک تاکینگ‌هد، از درون کیسهٔ سیاه پلاستیکی آخرین پیام خود را فریاد می‌زند؛ وصیت‌نامه‌ او عاشقانه، خشونت‌بار و سیاسی است.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

مهسا معین: «زنانی که به جهان گیاهی پناه می‌برند» -از دافنه تا مهدخت و یونگ‌هه

دافنه، مهدخت و یونگ‌هه، سه زن از سه جهان ادبی متفاوت، هنگامی به جهان گیاهی پناه می‌برند که بدن زنانه‌شان به عرصه‌ی سلطه، خشونت یا مالکیت دیگری تبدیل می‌شود؛ درخت‌شدن برای آنان هم پناهگاه است و هم بن‌بست، زیرا اگرچه با ترک بدن انسانی‌شان از نظام سلطه می‌گریزند، اما بهای این رهایی، ناپدیدشدن از همان جهانی است که حق زیستن را از آنان دریغ کرده است.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

میزگرد-  شهرنوش پارسی‌پور: زن، تاریخ و رهایی

محبوبه موسوی – در این میزگرد، با حضور فریبا حاج‌دایی، احمد خلفانی، مریم رئیس‌دانا و خورشید رشاد، به واکاوی آثار شهرنوش پارسی‌پور، یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان زن ادبیات معاصر ایران، می‌پردازیم. جایگاه شخصیت‌های زن مستقل در رمان‌هایی چون «طوبا و معنای شب» و «زنان بدون مردان» تا نسبت او با فمینیسم، تقدیرگرایی، خلق شخصیت‌های مرد، رگه‌های عرفانی و رئالیسم جادویی، تأثیر تبعید و مهاجرت بر جهان داستانی‌اش و در نهایت میراث اجتماعی و ادبی او برای نسل امروز را بررسی می‌کنیم.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

امیر احمدی آریان: جنگ جنوب

نویسنده در این جستار که به زبان انگلیسی در نشریه معتبر The New York review of books منتشر شده و اکنون در بانگ با اجازه او به فارسی منتشر می‌شود می‌گوید که جنگ کنونی فقط یک درگیری نظامی نیست، بلکه بازتولید الگوی تاریخی استثمار دوگانه (داخلی و خارجی) است که جنوب ایران همواره قربانی آن بوده است. امیر احمدی آریان با پیوند زدن بمباران‌های فعلی به میراث استعماری و فولکلور بومی، نشان می‌دهد که جنوب همچنان صحنه‌ی نبرد دیوهای آشنا (حکومت مرکزی) و ناآشنا (آمریکا) است و مردم آن، تنها کسانی هستند که بهای واقعی این کشمکش‌ها را با پوست و استخوان خود می‌پردازند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

گویه‌های بانگ – گویۀ بیست و پنجم: «هر ایرانی زیباترست از ایران» از میم پایمزد

در این دو شعر، شاعر با جسارت اعلام می‌کند که هر انسان واقعی با تمام زخم‌ها، فقر، تنهایی و زیبایی‌های ناکاملش، زیباتر و ارزشمندتر از هر تصویر ایدئال و رمانتیک از «ایران» یا «عشق» است؛ بنابراین غزلیات هزارساله عاشقانه کافی است و باید جای خود را به مواجهه مستقیم با واقعیت‌های تلخ زندگی، سیاست و انسان معاصر بدهد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

جواد اسحاقیان: خوانش کهن‌الگویی طوبا

در رمان «طوبا و معنای شب» شهرنوش پارسی‌پور، شخصیت طوبا تجلی بارز نظریه‌ی کهن‌الگوهای یونگ است؛ زنی که «روان مردانه» (آنیموس) در او هم به صورت گرایش‌های عرفانی-مذهبی مثبت ظاهر می‌شود و هم به شکل واپس‌گرایی، توهمات شبه‌عرفانی و جدایی از واقعیت اجتماعی. از «گداعلی‌شاه» به عنوان مرشد ناکامل تا «شاهزاده گیل» و «لیلا» به مثابه سایه‌های ناخودآگاه، این اثر دعوتی است به کاوش در عمق ذهنیت سنتی و تضادهای درونی زن ایرانی در بستر تحولات تاریخی معاصر.

ادامه مطلب »