چه خبر؟

پس از بیست‌وهفت سال، یک داستان کوتاه کافی بود تا قبر آرش دوباره باز شود. شیدا برکات با خواندن کلماتی که فقط او و آرش می‌دانستند، ناگهان دریافت زخم‌هایی که فکر می‌کرد بسته شده‌اند، هنوز خونریزی می‌کنند. حالا میان یک مرده‌ی واقعی و یک زنده‌ی مرموز، میان خاطره و شکنجه، فقط یک نقطه مانده: نقطه‌ی آغاز دوباره‌ی یک کابوس.

در این داستان، نویسنده با بهره‌گیری از جزئیات حسیِ تکان‌دهنده، روایتِ غیرخطی، گفت‌وگوهای فشرده، نمادپردازی و زاویۀ دید محدود به شخصیتی که خود درگیر حس گناه است، از سانحه‌ای ساده در کارگاه فراتر می‌رود و تصویری هنری از بی‌ارزش‌شمردن جان کارگران در نظام نابرابر کار خلق می‌کند؛ جایی که مدیر به راحتی می‌گوید «هزار اتفاق می‌افته برای کارگر» و قربانی در غربت و شرم، با بدنی از هم پاشیده تنها می‌ماند.

حسام با بهره‌گیری از قالب نمایشنامه نشان می‌دهد که چگونه جنگ‌های ارائه‌شده به نام آزادی و دموکراسی، به‌تدریج به «باتلاق» تبدیل می‌شوند. باتلاق نه برای اجرا، که برای خوانش نوشته شده است؛ و شاید همین فاصله‌ی میان صحنه و صفحه، خود بخشی از معنای اثر باشد: روایتی از جنگ که هرگز تمام نمی‌شود، چون همیشه در حال «بازخوانی» است.

روایتی چندصدایی، سورئال و تأثربرانگیز از وضعیت انسان‌هایی که در پیِ «اتفاقات شهر» دچار فروپاشیِ ذهنی و وجودی شده‌اند. آنچه این داستان را متمایز می‌کند، ثبتِ دقیق و شاعرانهٔ «حال» آدم‌هاست. نویسنده با خلق کاراکترهایی که مرز میانِ واقعیت و خیال، بیداری و خواب، بودن و نبودن در آن‌ها محو شده، تصویری چندلایه از یک جامعهٔ زخم‌خورده ارائه می‌دهد.

  تضاد میان میل فردی برای زیستن در زیبایی، آرامش و خلاقیت با هجوم طاقت‌فرسای واقعیتِ بیرونیِ خشونت‌بار، سرکوب، اخبارِ متناقض و فروپاشی‌های جمعی. نویسنده نشان می‌دهد که حتی در خلوت‌ترین لحظاتِ حضور در طبیعت، ذهن از چنگال تاریخِ سیاسی و اجتماعیِ آکنده از رنج و تناقض رها نمی‌شود.

این متنی است که در ۱۳۷۳ نوشته شده، در ۱۳۸۲ تقدیر شده، و در ۱۴۰۵– در روزهایی که باز هم مدارس و زیرساخت‌های ایران بمباران می‌شوند و باز هم دختران زیر آوار می‌روند – باید بازخوانی شود. «رفتگان و ماندگان» نشان می‌دهد که ادبیات ضدجنگ، هرگز تاریخ مصرف ندارد. چون جنگ، همیشه دارد تکرار می‌شود.