رویدادهای فرهنگی و هنری

سروش خزائی، هنرمند چندرسانه‌ای (مولتی‌مدیا و حوزه تجسمی) ایرانی، در جریان بمباران‌های خیابان خواجه عبدالله انصاری در تهران کشته شد.

انتشارات آسمانا رمان جدید سیامک وثوقی، نویسنده ایرانی-آمریکایی ساکن سیاتل، را با عنوان «ویژگی‌های کودکانی که گمان می‌کردیم از بمب‌ها نیرومندترند» (The Qualities of Children That We Thought Were Stronger Than Bombs) منتشر کرد.

همزمان با حمله نظامی به ایران، قلبی که عمری برای فلات ایران می‌تپید، از تپش بازماند. استاد خالقی مطلق که به راستی عاشق ایران و زبان پارسی بود و آرزویی جز سرافرازی ملت ایران نداشت، ما را گذاشت و رفت. از او علاوه بر پژوهش‌های گران‌سنگ آثار بی‌نظیری در داستان‌نویسی و شعر نیز به جای مانده است.

در میان انبوه روایت‌های نوستالژیک از دوران پهلوی که اغلب گذشته را «بهشت ازدست‌رفته» می‌نمایانند، کتاب «چهره‌ای از شاه» نوشته هوشنگ عامری چون آینه‌ای تیز و بی‌رحم عمل می‌کند: نه برای ستایش کورکورانه و نه برای تخریب یک‌جانبه، بلکه برای درس‌آموزی از اشتباهات یک رهبر و یک دوران.

استاد عبدالمجید ارفعی، یکی از برجسته‌ترین ایلام‌شناسان و متخصصان زبان‌های اکدی و ایلامی ایران، که نخستین ترجمه مستقیم استوانه کوروش بزرگ از زبان بابلی نو به فارسی را انجام داد و بخش عمده‌ای از لوح‌های گلی تخت‌جمشید را خوانش و ترجمه کرد، در ۶ اسفند ۱۴۰۴ (۲۵ فوریه ۲۰۲۶) در ۸۶ سالگی پس از دوره‌ای بیماری ریوی در تهران درگذشت.

علی‌باباچاهی، شاعر برجسته و نظریه‌پرداز شعر نو ایران که شعرش را به «طنز سیاه» جنوب و «واقعیت هنری» پیوند زده بود، در ۸۳ سالگی درگذشت. او که از پیشگامان جریان «شعر پسانیمایی» و «شعر در وضعیت دیگر» بود، در واپسین سال‌های حیات با مجموعه «جهان متوجه شد» به یکی از مهم‌ترین صداهای اعتراضی شعر ایران تبدیل شد؛ اما به تأکید خودش، «شعر اعتراض» را از «شعار» جدا می‌کرد و فریاد را در ساحت زیبایی‌شناسی تعریف می‌نمود. باباچاهی پس از یک دوره بیماری، عصر دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ در یکی از بیمارستان‌های کرج بر اثر ایست قلبی درگذشت.

خلیلی این اثر را در کنار شاهکارهایی چون «زمین سوخته» احمد محمود، رمان‌های ضدجنگ جهانی همینگوی، رمارک و جوزف هلر، و حتی «گرنیکا»ی پیکاسو قرار می‌دهد؛ جایی که هنرمند نه تنها ویرانی را ثبت می‌کند، بلکه انسان را با پرسش سنگین «آدم تو کجا بودی؟» روبه‌رو می‌سازد. کتابی که زهر واقعیت جنگ را با ادبیات جان‌دار و تکان‌دهنده، شیرین و ماندگار می‌کند.

کتاب‌فروشی «گوته و حافظ» در شهر بن، با تمرکز بر گفت‌وگوی فرهنگی میان ادبیات آلمان و ایران، به همراه بیش از ۱۶۰ کتاب‌فروشی مستقل دیگر در سراسر کشور، برنده جایزه معتبر «Deutscher Buchhandlungspreis 2025» شد.

 این رویداد با حضور شاعران برجسته کانادایی مانند ای. اف. موریتز (A. F. Moritz)، بروس مایر (Bruce Meyer)، کیت گاربیان (Keith Garebian) و دیگران، رایگان و برای عموم آزاد است.

کانون نویسندگان ایران در بیانیه‌ای تند، سرکوب بی‌وقفه نویسندگان، شاعران و مترجمان را پس از بیش از یک ماه از اعتراضات خونین دی‌ماه ۱۴۰۴ محکوم کرد و با برشمردن نام ده‌ها عضو بازداشت‌شده یا محکوم مانند یوسف انصاری، علی اسدالهی، پیمان فرح‌آور (با حکم اعدام تأییدشده) و دیگران، تأکید کرد که این موج بازداشت‌ها و فشارها بخشی از جنگ تمام‌عیار حکومت علیه آزادی بیان و مردم معترض است.

همسر علی اسدالهی، شاعر و مترجم بازداشت‌شده، در صفحه اینستاگرام خود نسبت به «برخوردهای خشونت‌آمیز فراقانونی» با وی ابراز نگرانی کرد و مسئولیت حفظ جان و سلامت او را بر عهده نهاد بازداشت‌کننده دانست.

این اثر، سومین دفتر از مجموعه خاطرات رضا علامه‌زاده است که نزدیک به شش دهه فعالیت مداوم او با دوربین و قلم را در بر می‌گیرد. کتابی که تجربه‌های شخصی، مشاهدات سینمایی و ادبی را با نگاهی خلاقانه و انتقادی در هم می‌آمیزد و به موضوعاتی چون عدالت اجتماعی، آزادی بیان و زندگی تبعید می‌پردازد.

بیش از ۴۰ نویسنده و فعال برجسته ادبیات و هنر کودک و نوجوان ایران در بیانیه‌ای تند، سرکوب خونین اعتراضات، شلیک به کودکان و نوجوانان، بازداشت، شکنجه و اعتراف‌گیری اجباری از آن‌ها را «جنایت آشکار علیه کرامت انسانی و حقوق بنیادین کودک» خواندند و از سازمان‌های حقوق بشری خواستند دومینوی کشتار جمهوری اسلامی را متوقف کنند؛ آن‌ها تأکید کردند که این نظام اکنون به نابودی نزدیک شده و زمان اتحاد جهانی برای پایان دادن به این جنایات علیه بشریت فرا رسیده است.

نیروهای امنیتی هنگام یورش به خانه او را مورد ضرب و شتم قرار دادند و تمامی وسایل ارتباطی‌اش از جمله تلفن همراه، لپ‌تاپ و دیگر ابزارهای الکترونیکی را ضبط کردند. نهاد بازداشت‌کننده و محل نگهداری فعلی او همچنان نامشخص است.

جنایت جاری، کشتار مردمانی که آزادی می‌خواهند و کرامت انسانی. تمام نشده است: فردا و فرداها، اعدام‌ها ادامه خواهند داشت. بانگ می‌تواند پیام شما را به زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسه همراه با متن فارسی آن‌ها تجدید چاپ کند.

جمعه ۶ فوریه ۲۰۲۶ (۱۷ بهمن ۱۴۰۴) ساعت ۱۹:۳۰در کلیسای اِمائوس (Emmaus Kirche) در شهر بن آلمان، برنامه‌ای با عنوان  «ایران در آستانه پرتگاه – سرکوب، بحران و مبارزه جامعه در تاریک‌ترین مرحله مدرنیته» و با موضوع وضعیت بحرانی ایران و مبارزه جامعه در برابر سرکوب برگزار می‌شود. این رویداد به ابتکار جلال رستمی گوران، ناشر و فعال فرهنگی ایرانی مقیم آلمان، سازماندهی شده است