رویدادهای فرهنگی و هنری

نوشته‌ای از حسین دولت‌آبادی که با یاد اکرم فرمهینی و باقر مومنی آغاز می‌شود.

فهرست بلند جایزه کتاب آلمان ۲۰۲۶ اعلام شد و شیدا بازیار، نویسنده ایرانی‌تبار آلمانی، برای دومین بار در میان بیست نامزد این جایزه معتبر قرار گرفت. رمان تازه او، Die Lücken (ناگفته‌ها)، که به زودی از سوی انتشارات کیپن‌هویر و ویچ منتشر می‌شود، باستان‌شناسی ادبیِ مفهوم میهن را در پیوند تاریخ پنهان‌شده آلمان و تجربه مهاجرت ایرانیان به تصویر می‌کشد.

یازدهمین مجموعه مستقل شعری علیرضا بهنام، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، با عنوان «فرض ممکن محال» در ۹۴ صفحه و شامل ۵۵ شعر توسط نشر مهری در ژوئن ۲۰۲۶ در لندن منتشر شد.

حسین دولت‌آبادی در این جستار، ناسورِ التیام‌نیافته‌ی تاریخِ معاصر ایران را به ما نشان می‌دهد. او می‌گوید به دلیلِ سرکوبِ مکررِ اعتراضات، اختناقِ سیاسی و نادیده‌گرفتنِ حقوقِ اقوام، زنان، اقلیت‌های مذهبی و دگراندیشان، این زخم کهنه شده چنان‌که هر بار انگشت بر آنها می‌گذارند، خون و فریاد از آن می‌جوشد؛ و او با تمثیلِ بیماریِ پنهان‌شده‌ی زیر ملحفه‌ای سفید (که نقشه‌ی زخمیِ ایران از آب درمی‌آید)، و سپس با موضع‌گیریِ صریحِ سیاسیِ خود، تأکید می‌کند که راهِ چاره، نه در ناسیونالیسمِ افراطی و نه در خشونتِ دولتی، بلکه در پذیرشِ تنوعِ قومی، همبستگیِ طبقاتیِ فراقومی، و حلِّ مسائل از طریقِ گفت‌وگویِ دموکراتیک و بدونِ پیش‌داوری است؛ در غیر این صورت، کینه‌ها رسوب می‌کنند و ماتمِ هزارساله، همچنان تداوم خواهد یافت.

جایزه ادبی نورهان با هدف حمایت از ادبیات مستقل فارسی‌زبان، آزادی بیان، خلاقیت ادبی و مقابله با سانسور وارد دومین دوره خود شد. دبیرخانه این جایزه فراخوان ارسال آثار را برای کتاب‌های منتشرشده در سال ۱۴۰۴ اعلام کرد.

کتاب «هرگز به خانه بازنگشتند؛ نوزده روایت از زمستان» با داستان‌هایی از  اشکان سنگری، احمد خلفانی، گل‌نسیم ریاحی، خورشید رشاد، حسین نوش‌آذر، ری‌را عباسی، پرستو رحیمی، فرشته وزیری‌نسب، مسعود کدخدایی، مریم رئیس‌دانا، تارا نوری، مینا افشاری، رضا نجفی، مرثا شیرعلی، منا میرزایی، لیلا منفرد، هادی شریفی و مرضیه زابلی منتشر شد. طرح روی جلد اثر کیوان مهجور است.

کتاب «زوزن؛ نوآوران داستان امروز ایران» به انتخاب و بازخوانی حسین آتش‌پرور، به‌خاطر همراهی انتخاب داستان‌ها با تحلیل‌های متن‌محور، موجز و غیرنظری او جایگاه ویژه‌ای دارد؛ تحلیل‌هایی که بدون ارجاع به زندگی نویسنده، زمینه تاریخی یا اصطلاحات پیچیده، مستقیماً بر شکل، ساخت و سازوکار روایی تمرکز می‌کنند، از داوری پرهیز دارند، با زبان تصویری همراه می‌شوند و با نگاهی تکثرگرایانه، تنوع نوآوری‌های داستان امروز ایران را نشان می‌دهند و در نهایت به خواننده شیوه‌ای از خواندن و اندیشیدن به داستان می‌آموزند.

انتشارات آسمانا کتاب «از قافیه تا قانون: تحلیلِ شناختی از گفتمان مشروطه در آثار شاعران شاخص» نوشته مریم جعفری آذرمانی را منتشر کرد؛ پژوهشی برگرفته از رساله دکتری نویسنده که با رویکرد دستور و بوطیقای شناختی، شعر ده شاعر دوره مشروطه را بررسی می‌کند.

کریستوفر نولان در فیلم «اودیسه» اسطورۀ کهن هومر را از روایتی الهی دربارۀ مجازاتِ سرگردانی، به تراژدیای مدرن دربارۀ مسئولیتِ انسانی در قبالِ پیامدهای برگشت‌ناپذیرِ نبوغِ خودش تبدیل می‌کند؛ نولان با کنار زدنِ خدایانِ انسان‌وار و جایگزین کردنِ «چهرۀ قربانیِ بی‌نام» به‌جای آن‌ها، نشان می‌دهد که ادیسۀ امروزین نه در جستجویِ بازگشت به خانه، بلکه در مواجهه با این پرسش است که پس از موفقیتِ یک عملِ فاتحانه (مثل اسب تروا یا بمب اتم)، چگونه می‌توان با حافظۀ خشونتی که خود عاملِ آن بوده‌ایم زندگی کرد؛ و پاسخِ نولان در پایان این است که قهرمان می‌تواند بخشیده شود، اما هرگز به بی‌گناهیِ پیش‌ازعمل بازنمی‌گردد و تنها راه رهایی، نه فرار از گذشته، بلکه پذیرشِ مسئولیت و ترکِ داوطلبانۀ جایگاهِ قدرت برای تحملِ «سرگردانیِ خودخواسته» به‌عنوان شکلی از ریاضتِ اخلاقی است.

نشر آسمانا رمان جدید «خانه‌ای که می‌سوزد» نوشتهٔ رعنا سلیمانی را منتشر کرد؛ رمانی که با روایتی چندصدایی و نثری روان، داستان خانواده‌ای را در آستانه مهاجرت به تصویر می‌کشد و پرسش بنیادین «خانه، در نهایت، کجاست؟» را پیش روی خواننده می‌گذارد.

نشر آسمانا کتاب جدید داریوش کریمی با عنوان چشم برجک را منتشر کرد.

بر اساس اطلاعیه ناشر رمان با پناه آوردن زنی کرد به نام آگرین به یک گروهان ژاندارمری در اطراف ارومیه آغاز می‌شود. جلال، معاون فرمانده گروهان، درگیر ماجرایی پیچیده و جنایی می‌گردد که او را نیز به عمق غرقاب می‌کشاند.