تراکمه که از چهرههای محوری حلقه ادبی جنگ اصفهان بود، نقش مهمی در تأسیس، تداوم و سیاستگذاری محتوایی فصلنامه زندهرود داشت که نخستین بار در پاییز ۱۳۷۱ در اصفهان منتشر شد و به عنوان ادامهدهنده طبیعی روح و خط فکری «جنگ اصفهان» شناخته میشود.
دستاورد اصلی هابرماس برای ادبیات، نه در خلق آثار داستانی، بلکه در ارائهٔ چارچوبی نظری برای فهم کارکرد اجتماعی ادبیات بود. او با طرح مفهوم «عقلانیت ادبی» و نقش ادبیات در شکلگیری «خیال جمعی» مدرن، به نقد ادبی و فرهنگی جهتگیری تازهای بخشید .
مردم بیپناه و بدون هیچ سیستم هشدار یا پناهگاهی، میان ترس دائمی از آسمان و تلاش برای عادیسازی وحشت گیر افتادهاند. در این فضای آخرالزمانی که با قطع اینترنت، باران سیاه سمی، و بوی بنزین سوخته در خیابانها همراه شده، شهروندان با دو بحران روبهرو هستند: از یک سو بمباران دشمن خارجی و از سوی دیگر سرکوب بیرحمانه داخلی. در آستانه نوروز، امید و شوق جای خود را به بیحسی و پرسشهای بیپایان داده و مردم میان آرزوی صلح، تغییر رژیم، یا حتی بازگشت ثبات تحت هر شرایطی سرگردانند.
هادی ابراهیمی رودبارکی یک شاعر تجربهگرا با رشد آهسته و پیوسته است که به تدریج زبان شخصی موسیقایی، طبیعتگرا و خشونتپرهیز خود را پرورش داده است. از مختصات شعر او گفتوگوی مستقیم با عناصر طبیعی، تصاویر نو، واژهسازی خلاقانه و تمهایی چون بازگشت به زندگی، مقاومت اجتماعی-سیاسی و تجربه دیاسپوراست.
امضاکنندگان تأکید میکنند که در شرایط کنونی، هم دیکتاتوری مذهبی و هم مداخله نظامی، هر دو به یک اندازه تهدیدی برای حیات و آزادی مردم ایران هستند. آنها خواستار ساختن گفتمانی جمعی و ضدپدرسالارانه هستند که بر مبنای شعار «زن، زندگی، آزادی»، صدای مادران سوگوار، جنبشهای مدنی و اقلیتهای قومی و جنسی را بازتاب دهد و از بهحاشیهرفتن مطالبات زنان در سایه جنگ و امنیت جلوگیری کند.
سروش خزائی، هنرمند چندرسانهای (مولتیمدیا و حوزه تجسمی) ایرانی، در جریان بمبارانهای خیابان خواجه عبدالله انصاری در تهران کشته شد.
انتشارات آسمانا رمان جدید سیامک وثوقی، نویسنده ایرانی-آمریکایی ساکن سیاتل، را با عنوان «ویژگیهای کودکانی که گمان میکردیم از بمبها نیرومندترند» (The Qualities of Children That We Thought Were Stronger Than Bombs) منتشر کرد.
همزمان با حمله نظامی به ایران، قلبی که عمری برای فلات ایران میتپید، از تپش بازماند. استاد خالقی مطلق که به راستی عاشق ایران و زبان پارسی بود و آرزویی جز سرافرازی ملت ایران نداشت، ما را گذاشت و رفت. از او علاوه بر پژوهشهای گرانسنگ آثار بینظیری در داستاننویسی و شعر نیز به جای مانده است.
در میان انبوه روایتهای نوستالژیک از دوران پهلوی که اغلب گذشته را «بهشت ازدسترفته» مینمایانند، کتاب «چهرهای از شاه» نوشته هوشنگ عامری چون آینهای تیز و بیرحم عمل میکند: نه برای ستایش کورکورانه و نه برای تخریب یکجانبه، بلکه برای درسآموزی از اشتباهات یک رهبر و یک دوران.
استاد عبدالمجید ارفعی، یکی از برجستهترین ایلامشناسان و متخصصان زبانهای اکدی و ایلامی ایران، که نخستین ترجمه مستقیم استوانه کوروش بزرگ از زبان بابلی نو به فارسی را انجام داد و بخش عمدهای از لوحهای گلی تختجمشید را خوانش و ترجمه کرد، در ۶ اسفند ۱۴۰۴ (۲۵ فوریه ۲۰۲۶) در ۸۶ سالگی پس از دورهای بیماری ریوی در تهران درگذشت.
علیباباچاهی، شاعر برجسته و نظریهپرداز شعر نو ایران که شعرش را به «طنز سیاه» جنوب و «واقعیت هنری» پیوند زده بود، در ۸۳ سالگی درگذشت. او که از پیشگامان جریان «شعر پسانیمایی» و «شعر در وضعیت دیگر» بود، در واپسین سالهای حیات با مجموعه «جهان متوجه شد» به یکی از مهمترین صداهای اعتراضی شعر ایران تبدیل شد؛ اما به تأکید خودش، «شعر اعتراض» را از «شعار» جدا میکرد و فریاد را در ساحت زیباییشناسی تعریف مینمود. باباچاهی پس از یک دوره بیماری، عصر دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ در یکی از بیمارستانهای کرج بر اثر ایست قلبی درگذشت.
مهین میلانی در نقد خود بر کتاب «نترس شلیک کن» فرامرز پورنوروز، با زبانی بیپرده، میان دو بخش پایانی کتاب که آن را «درخشان و نفسگیر» میخواند و باقی روایت که بهزعم او دچار «خودشیفتگی روایی، عشقهای آبکی و خطیسازیِ روزهای وحشتناک» است، مرزبندی میکشد. میلانی با تکیه بر تجربهی زیستهی خود از آن دوران، پرسش بنیادینی را مطرح میکند: چرا نویسندهای که خود در دل خشونت و سرکوب زیسته، باید به بازنماییهایی دست بزند که «نه روایت نو است و نه حرف تازهای» دارد؟ او این تناقض را نه فقط در فرم، که در تقابل مدرنیته و سنتِ حلنشده در شخصیتپردازی کتاب ردیابی میکند و نقدش را به پرسشی فراتر میکشاند: چرا از واقعیتِ سوررئال این سرزمین، مدام به «تخیلات آبکی» پناه میبریم؟
خلیلی این اثر را در کنار شاهکارهایی چون «زمین سوخته» احمد محمود، رمانهای ضدجنگ جهانی همینگوی، رمارک و جوزف هلر، و حتی «گرنیکا»ی پیکاسو قرار میدهد؛ جایی که هنرمند نه تنها ویرانی را ثبت میکند، بلکه انسان را با پرسش سنگین «آدم تو کجا بودی؟» روبهرو میسازد. کتابی که زهر واقعیت جنگ را با ادبیات جاندار و تکاندهنده، شیرین و ماندگار میکند.
کتابفروشی «گوته و حافظ» در شهر بن، با تمرکز بر گفتوگوی فرهنگی میان ادبیات آلمان و ایران، به همراه بیش از ۱۶۰ کتابفروشی مستقل دیگر در سراسر کشور، برنده جایزه معتبر «Deutscher Buchhandlungspreis 2025» شد.
این رویداد با حضور شاعران برجسته کانادایی مانند ای. اف. موریتز (A. F. Moritz)، بروس مایر (Bruce Meyer)، کیت گاربیان (Keith Garebian) و دیگران، رایگان و برای عموم آزاد است.
کانون نویسندگان ایران در بیانیهای تند، سرکوب بیوقفه نویسندگان، شاعران و مترجمان را پس از بیش از یک ماه از اعتراضات خونین دیماه ۱۴۰۴ محکوم کرد و با برشمردن نام دهها عضو بازداشتشده یا محکوم مانند یوسف انصاری، علی اسدالهی، پیمان فرحآور (با حکم اعدام تأییدشده) و دیگران، تأکید کرد که این موج بازداشتها و فشارها بخشی از جنگ تمامعیار حکومت علیه آزادی بیان و مردم معترض است.
«خود علیه دیگری» نه فقط یک کتاب نقد ادبی، بلکه دعوتی است به تأمل در این حقیقت که در روزگار بحرانهای پیدرپی، نوشتن دربارهی زنان و داستانهایشان، خود کنشی سیاسی است؛ کنشی که امر شخصی را به آگورای سیاست میکشاند و سیاست را در برابر تفاوت و دیگری به چالش میگیرد.
همسر علی اسدالهی، شاعر و مترجم بازداشتشده، در صفحه اینستاگرام خود نسبت به «برخوردهای خشونتآمیز فراقانونی» با وی ابراز نگرانی کرد و مسئولیت حفظ جان و سلامت او را بر عهده نهاد بازداشتکننده دانست.
این مقاله، یک یادبود عمیق، شخصی و تحلیلی است که موفق میشود شخصیت و جایگاه م. آزرم را در سه بُعد به هم پیوسته ترسیم کند: شاعر، شاهد تاریخی و روشنفکر متعهد. نویسنده بر آن است که م. آزرم، بیش از یک شاعر، یک «شاهد تاریخیِ متعهد» بود که شعر را به ابزاری برای پاسداری از حافظهٔ جمعی، مقاومت در برابر فراموشی و بیان «نه»ی اخلاقی به تمامی اشکال استبداد تبدیل کرد.
این اثر، سومین دفتر از مجموعه خاطرات رضا علامهزاده است که نزدیک به شش دهه فعالیت مداوم او با دوربین و قلم را در بر میگیرد. کتابی که تجربههای شخصی، مشاهدات سینمایی و ادبی را با نگاهی خلاقانه و انتقادی در هم میآمیزد و به موضوعاتی چون عدالت اجتماعی، آزادی بیان و زندگی تبعید میپردازد.
اگر به دنبال پناهگاهی ادبی هستید که در آن واقعیت به رویا بدل شود و اندوه به طنز و تغزل، «داستانها و یادداشتهایی از جزیره» همان کتاب کوچک و شریفی است که اکنون، بیش از همیشه، به آن نیاز داریم.
