رویدادهای فرهنگی و هنری

در رمان کلاسیک «ماجراهای هاکلبری فین» مارک تواین، هاک، پسر نوجوان سفیدپوست، همراه با جیم — بردهٔ سیاه‌پوستی که برای رهایی از بردگی گریخته — سفری پرماجرا را بر رود می‌سی‌سی‌پی آغاز می‌کنند. جیم در آن روایت، هرچند نماد همدلی و انسانیت است، بیشتر در سایهٔ نگاه کودکانه و طنزآمیز هاک قرار دارد. اما پرسیوال اورت در رمان «جیمز» با جسارت تمام زاویهٔ دید را از هاک به جیم منتقل می‌کند و او را از حاشیه به متن اصلی می‌آورد. این بازآفرینی قدرتمند، نه تنها داستان فرار و بقا را دوباره روایت می‌کند، بلکه با عمقی انسان‌شناسانه و فلسفی، لایه‌های تاریک برده‌داری، تبعیض نژادی، قدرت زبان و جست‌وجوی کرامت انسانی را پیش روی خواننده می‌گشاید و روایتی نو، تأمل‌برانگیز و به‌یادماندنی از مبارزه برای آزادی خلق می‌کند.

شمارهٔ بهار ۱۴۰۵ فصلنامهٔ مستقل ادبی «درنگ» در فرانکفورت منتشر شد. این شماره با محوریت بازتاب رنج مردم بی‌دفاع، قربانیان جنگ، زندان، سرکوب، تبعیض، فقر و بی‌عدالتی و نیز وضعیت دردناک زندانیان سیاسی و عقیدتی، مجموعه‌ای غنی از شعر، داستان، یادداشت و نقد را از نویسندگان و شاعران ایرانی و افغان به خوانندگان عرضه کرده است.

در این داستان قدرتمند ضدجنگ برای مخاطبان کودک، شهریار الوندی، نویسندهٔ برجسته حوزه ادبیات کودک، با تصویرگر خلاق پریسا اکبری شهرکی همراه شده‌اند تا اثری تأثیرگذار و چشم‌نواز دربارهٔ صلح، حافظه و تخیل خلق کنند.

کانون نویسندگان ایران، هم تجاوز آمریکا و اسرائیل و هم سرکوب و سانسور جمهوری اسلامی را محکوم می‌کند و تأکید دارد که مردم ناچار به انتخاب میان «قدرت‌های غارتگر» و «حکومت سرکوب‌گر» نیستند. سرنوشت جامعه نه در جنگ و نه در بازگشت به گذشته، بلکه در دست خود مردم است. نویسندگان بر این باورند که حتی پس از این ویرانی بزرگ، مردم قادرند نیروی خود را سازمان دهند و آینده‌ای مبتنی بر آزادی و برابری را رقم بزنند. بیانیه کانون را می خوانید:

در میزگرد پیش رو، حسن حسام، فریبا ثابت، حسین دولت‌آبادی و شهاب برهان– نویسندگان، شاعران و روشنفکران معاصر ایران – از زاویه‌ای ادبی، تاریخی و سیاسی به مسئله مجازات اعدام می‌پردازند. این گفت‌وگو روایتی است از تناقض میان دفاع از جان انسان و قتل قانونمند او توسط دولت. با استناد به آرای ویکتور هوگو، کارل مارکس، قرآن و تجربه زیسته در ایران امروز، این میزگرد تلاش می‌کند پرسش بی‌پاسخ را دوباره مطرح کند: آیا می‌توان با کشتن، خشونت را ریشه‌کن کرد؟

نه! در جنگ فقط انسان نیست که قربانی می‌شود و مرگ او غم‌انگیزترین مرگ نیست. چه کسی می‌داند در هر انفجار چند غنچه‌ی در انتظارِ شکفتن، در کاسبرگِ بسته‌ی خود زنده در گور می‌سوزند؟ د

در جهانی غرق در گل و بارانِ بی‌وقفه، جایی که اخلاق و طبیعت همزمان فرو می‌پاشند، مرده‌ای بازمی‌گردد تا به پوچی جمعی معنا بخشد. «تانگوی شیطان» لاسلو کراسناهورکایی نه فقط روایتی آخرالزمانی از مجارستانِ پیش از سقوط کمونیسم، بلکه تأملی عمیق و شاعرانه بر ماهیتِ انتظار، فریب و قدرت ویرانگرِ «ما»ی ساختگی است؛ داستانی که با جملات طولانی و فرم دایره‌ای‌اش، خواننده را به همان برزخِ شخصیت‌هایش می‌کشاند.

قلیچ‌خانی که فوتبال را از کوچه‌های محله شوش تهران آغاز کرد، پس از انقلاب به فعالیت سیاسی چپ‌گرا و روزنامه‌نگاری روی آورد و مجله «آرش» را منتشر می‌کرد. او که دو بار در دهه ۵۰ شمسی زندانی سیاسی شد و از بوسیدن دست شاه در مراسم قهرمانی ۱۳۴۷ خودداری کرده بود، نمادی از پیوند قهرمانی ورزشی، تعهد سیاسی و مقاومت اخلاقی بود. نوشته ای از رضا باقری درباره او.

این کتاب شامل هشت داستان کوتاه گمانه‌زن (speculative) است که به کاوش دنیای آینده می‌پردازد؛ جهانی که فناوری‌های نوین زیست انسانی را به شکل عمیقی دگرگون کرده و چالش‌های تازه‌ای پدید آورده‌اند.

رمان «سفرنامه تایوان» نوشتهٔ یانگ شوانگ‌زی با ترجمهٔ لین کینگ، نخستین اثر چینی‌زبان برندهٔ جایزه بوکر بین‌المللی ۲۰۲۶ شد. این کتاب با ساختار متافیکشنال هوشمندانه، از طریق روایت عشقی پیچیده در دل اشغال ژاپن و محوریت غذا به عنوان زبان فرهنگ و قدرت، نقدی لایه‌لایه بر استعمار، هویت و روابط نابرابر ارائه می‌دهد.

 در میان ویرانه‌های جنگ غزه، فلسطینی‌ها با جمع‌آوری کتاب‌های سوخته از زیر آوار و دیجیتال‌سازی اسناد تاریخی، تلاش می‌کنند تا میراث فرهنگی و آموزشی خود

ژانگ یوئران، نویسندهٔ سرشناس چینی و استاد ادبیات خلاق دانشگاه رنمین، در مصاحبه‌ای با رویترز اعلام کرد که خوانندگان غربی بالاخره داستان‌های چینی را جدی گرفته‌اند. به گفتهٔ او، رمان‌های چینی دیگر صرفاً به عنوان «راهنمای سفر» یا پنجره‌ای برای شناخت جامعه چین دیده نمی‌شوند، بلکه به دلیل عمق روان‌شناختی و ارزش هنری‌شان مورد توجه قرار گرفته‌اند.

نشر مهری ویژه‌نامه‌ی شماره ۵ مجله‌ی ادبی «مهری» را با موضوع «نقد و ادبیات ایرلند» منتشر کرد. این شماره ترکیبی از داستان‌های ترجمه‌شده، جستارهایی در نقد ادبی، گفت‌وگو و مطالبی درباره پیوندهای فرهنگی ایران و ایرلند است.

ژینا خیّر نویسنده، شاعر، نقاش و روزنامه‌نگار است. او در آلمان متولد شده و تبار ایرانی دارد. از سال ۲۰۰۶ در پاریس و پرووانس زندگی

مهین میلانی در یادداشتی که برای بخش «رویدادها» نوشته، به اقتراحی ادبی در میان شاعران معاصر (از سایه و شهریار تا فروغ) اشاره می‌کند و این پرسش را پیش می‌کشد: «آیا می‌توان شعر را سفارشی سرود؟» او با ارجاع به نقد سینا سنجری بر تک‌غزل فروغ فرخزاد، تمایز «شعر تقلیدی و کلیشه‌ای» را از «شعری که از تجربه‌ی زیسته می‌زاید» بررسی می‌کند و «مدرنیته‌ی وجودی» فروغ را در برابر «پوست کهنه‌ی غزل‌های هم‌عصرش» می‌نشاند. این یادداشت، تصویری است از «رویدادی» که در پس‌پرده‌ی شعر معاصر ایران رخ داده: گفت‌وگوی نانوشته‌ی سنت و نوآوری، تکرار و رهایی

هیئت داوران جوایز پولیتزر در سال ۲۰۲۶ با برگزیدن آثاری جسور و نوآور در ژانرهای داستان، تاریخ، زندگینامه، خاطرات، شعر و درام، بار دیگر بر نقش بی‌بدیلِ فرم‌های روایی تازه در بازنمایی پیچیدگی‌های هویت انسانی تأکید کرد. در این میان، دو اثر «آنژل داون» نوشتهٔ دنیل کراوس و «لیبراسیون» اثر بس وول، به‌عنوان شاخص‌ترین برگزیدگان، مرزهای مرسوم فرم و محتوا را درنوردیده‌اند.

روز اول ماه مه نه فقط روز جشن دستاوردهای جنبش کارگری، بلکه آیینی بهاری با ریشه‌های باستانی است. از اعتصاب تاریخی شیکاگو در ۱۸۸۶ و واقعه خونین های‌مارکت تا تولد «روز بین‌المللی کارگر» در ۱۸۹۰، این روز همیشه با قلم نویسندگان گره خورده است. از آپتون سینکلر و جک لندن گرفته تا اف. اسکات فیتزجرالد که در داستان «May Day» با نگاهی تیزبینانه، شکست انسان در دل جامعه سرمایه‌داری را روایت می‌کند.