شعر و شاعران

مهین میلانی در یادداشتی که برای بخش «رویدادها» نوشته، به اقتراحی ادبی در میان شاعران معاصر (از سایه و شهریار تا فروغ) اشاره می‌کند و این پرسش را پیش می‌کشد: «آیا می‌توان شعر را سفارشی سرود؟» او با ارجاع به نقد سینا سنجری بر تک‌غزل فروغ فرخزاد، تمایز «شعر تقلیدی و کلیشه‌ای» را از «شعری که از تجربه‌ی زیسته می‌زاید» بررسی می‌کند و «مدرنیته‌ی وجودی» فروغ را در برابر «پوست کهنه‌ی غزل‌های هم‌عصرش» می‌نشاند. این یادداشت، تصویری است از «رویدادی» که در پس‌پرده‌ی شعر معاصر ایران رخ داده: گفت‌وگوی نانوشته‌ی سنت و نوآوری، تکرار و رهایی

رضا باقری در این شعر تلاش است با تکیه بر ایستایی، سکوت و انتظار، تأثیر روانی جنگِ تحمیلیِ چندوجهی با آمریکا و اسرائتیل را بر مردم و سرزمین ایران ترسیم می‌کند.

شاعر در این شعر هشدار می‌دهد که آن‌ها که در سودای حکمرانی زمینه‌ساز جنگ و ویرانی و بهره‌کشی شدند، سرنوشتی جز تباهی ندارند.

نویسنده با بهره‌گیری از اسطوره‌های کهن و ارجاع به شعر و ادب فارسی، نشان می‌دهد که چگونه خشونت و نفرت، از دلِ نفی گفت‌وگو و تهی شدن زبان از معنا و حافظه سر برمی‌آورند و انسان را از «بیان آدمیت» دور می‌کنند. در مقابل، «کلمه» و «حرف» که در این متن نماد تفکر نقادانه، تردید و خرد گفت‌وگویی هستند، به مثابه تنها راه برون‌رفت از سیطره شرّ ابتذال‌یافته و عددی‌شدن انسان معرفی می‌شوند.

حرف اصلی شاعر در این شعر، روایت «بودن در حصار مکان و زمان» و در همان حال «تلاش برای رهایی از آن» است. شاعرنشان می‌دهد که رهایی اگرچه ضروری است، اما با بار سنگین گناه، دلتنگی و مسئولیت در قبال کسانی که جا می‌گذاریم، عجین شده است؛ گویی رهایی واقعی، بدون شکستن اسب شیشه‌ای خاطرات و ترک کردنِ بی‌توجه عزیزان، ممکن نیست.نابراین چالش اصلی در این شعر مساله دیرین انتخاب بین آزادی یا امنیت است. می‌شنوید با صدای شاعر:

سوگنامه‌ای برای نسلی که خود سوگنامه‌نویس تاریخ ایران بودند و اکنون خود به سوگ نشسته‌اند. مانی پارسا با خلق زنجیره‌ای از شاعران (دخو، بهار، عارف،

علی‌باباچاهی، شاعر برجسته و نظریه‌پرداز شعر نو ایران که شعرش را به «طنز سیاه» جنوب و «واقعیت هنری» پیوند زده بود، در ۸۳ سالگی درگذشت. او که از پیشگامان جریان «شعر پسانیمایی» و «شعر در وضعیت دیگر» بود، در واپسین سال‌های حیات با مجموعه «جهان متوجه شد» به یکی از مهم‌ترین صداهای اعتراضی شعر ایران تبدیل شد؛ اما به تأکید خودش، «شعر اعتراض» را از «شعار» جدا می‌کرد و فریاد را در ساحت زیبایی‌شناسی تعریف می‌نمود. باباچاهی پس از یک دوره بیماری، عصر دوشنبه ۴ اسفند ۱۴۰۴ در یکی از بیمارستان‌های کرج بر اثر ایست قلبی درگذشت.

نعمت میرزازاده، معروف به م. آزرم، شاعر برجسته معاصر ایرانی و یکی از چهره‌های شاخص ادبیات اعتراضی ایران، در سن ۸۷ سالگی در پاریس درگذشت. این خبر را مونا میرزازاده، دختر او شامگاه یکشنبه اول فوریه ۲۰۲۶ (۱۲ بهمن ۱۴۰۴) در صفحه فیسبوک پدرش اعلام کرد.

ماندانا زندیان در این شعر بر جاودانگی روح مبارزه و تأثیر انکارناپذیر آن بر بیداری جمعی تأکید می‌کند، جایی که حتی خاموشیِ اجباری نیز در نهایت به موجی تبدیل می‌شود که ستمگران را به ورطه نابودی می‌کشد. با صدا و اجرای شاعر می‌شنوید: