محسن حسام، نویسنده تبعیدی ایرانی، پس از سالها زندگی در انزوا و تبعید درگذشت. خبر درگذشت او را برادرش حسن حسام، از شاعران و داستاننویسان سرشناس و از همراهان و یاران بانگ اعلام کرد.
حسام پیش از مهاجرت اجباری، رمانهایی چون «ملاقانیها»، «مهربانی و شیرین»، «پرنده در باد» و «قلعهنشینان» را در ایران نوشت و منتشر کرد. این آثار او را به عنوان نویسندهای صاحبسبک در ادبیات معاصر ایران معرفی کردند.
پس از تبعید، او در حاشیه جریان ادبیات تبعید قرار گرفت اما با آثار شخصی و صادقانهای مانند «تبعیدیها» و «کوچه شامپيونه» تجربه زیسته مهاجرت را ثبت کرد. حسین دولتآبادی درباره مختصات نوشتههای محسن حسام در این دوره مینویسد:
«آثار محسنحسام، از جمله «تبعیدیها» و «کوچه شامپیونه» ترکیبی از روایت، خاطره و تجربۀ شخصیاند. در این نوشتهها، مرز میان ادبیات و زندگی محو میشود و متنها حالتی بینابینی پیدا میکنند.»
او در این داسنانها با سبک شخصی و با ترکیب خاطره، روایت و تجربه زیسته، تبعید را به صورت زخمی باز و ناتمام نشان میدهد. او نیز مانند برخی نویسندگان آلمانی (جی سبالد) و فرانسوی (پاتریک مودیانو) به جای نوستالژی، بر گسست هویت، حافظه پراکنده و مصائب فردی در بستر اجتماعی-تاریخی تمرکز دارد. کوچه شامپیونه از آثار شاخص او که در بانگ هم منتشر شده در واقع، مرثیهای است برای نویسندهای که در تبعیدگاهِ خویش، با تمامِ وجود، پوچیِ زیستن و نوشتن را زیسته و آن را به مثابهی تنها میراثِ خود، به سایهاش تقدیم کرده است. هدایت در این داستان، نه یک نویسنده، که خاکستری است که از سوختنِ یک عمر نوشتن باقی مانده. او میگوید: «من هیچ چیز برای گفتن ندارم؛ و این بزرگترین حرفی است که میتوانم بزنم.» او با این داستان، «مرگِ مؤلف» را پیش از مرگِ طبیعی به نمایش میگذارد و به سایهاش واگذار میکند که شاهدِ نابودیِ تمامِ روایتها باشد.
دولتآبادی مینویسد:
نوشتههای محسن حسام نشان میدهند که ادبیات تبعید تنها به آثار چهرههای مشهور و معروف محدود نمیشود، بلکه از مجموعهای از روایتهای کوچک، شخصی وگاه ناپیوسته شکل میگیرد. آثار او را میتوان بخشی از لایههای پنهانتر اما ضروری ادبیات تبعید دانست؛ لایههایی که بدون آنها تصویر ادبیات تبعید کامل نخواهد بود. … این آثار بخشی از حافظۀ پراکندۀ مهاجرت و تبعید ایرانیان را شکل میدهند.»
بانگ درگدشت این نویسنده آرام و محجوب و شریف را به حسن حسام و خانواده و بازماندگان او تسلیت میگوید.
