بررسی کتاب

«اشغال» آنی ارنو روایتی از حسادت و رنج پس از جدایی است؛ روایتی که احساسات دشوار را بی‌پیرایه پیش روی خواننده می‌گذارد. نسیم خلیلی در این نقد، از ظرفیت اثر برای خودشناسی و پیوند رنج عاشقانه با دردهای بیرونی می‌گوید و با توجه به زبان ارنو و ترجمهٔ محمود سیدهندی، نشان می‌دهد چگونه عشق در خاطره، تنانگی و جزئیات زندگی روزمره معنا می‌یابد.

نسیم خلیلی در بازخوانی تاریخی‌ـ‌اجتماعی مجموعه‌داستان «کارنامه‌ی احیاء» نوشته حسن حسام، نشان می‌دهد که چگونه این اثر شاخص رئالیسم اجتماعی دهه ۱۳۵۰، رنج فرودستان را به سازوکارهای استثمار، انضباط نظامی، دیوان‌سالاری و قدرت مذهبی پیوند می‌زند و از خلال ادبیات، بخشی از تاریخ ناگفته مردم ایران را ثبت می‌کند.

خاطرات ودود رهروان جوشان، نویسنده‌ی زاده و بالیده‌ی افغانستان، روایتی زنده از سال‌های شورانگیز و حزن‌آلود مبارزه، بازداشت و زندان پلچرخی است. این کتاب که از سوی نشر مهری منتشر شده، تاریخ چپ مستقل افغانستان را از خلال تجربه‌ی زیسته، کودکی، بیداری سیاسی و شکنجه بازمی‌گوید و شباهتی غریب با حبسیه‌های مبارزان ایرانی دارد. از شعر داود سرمد بر دیوار سلول تا رویارویی با شکنجه‌گر در دادگاه لاهه، اثر پلی می‌زند میان زندگی شخصی و تاریخ پرتلاطم منطقه و خواننده را به تأمل در حافظه، مقاومت و مسئولیت امروز در برابر فراموشی فرامی‌خواند.

تاریخ معاصر ایران بیش از تقویم شاهان، نقش‌نقش جان‌فشانی‌های گم‌شده است. علی‌رضا اکبری سپهر در جلد نخست «سال‌های سربی بی‌پایان» مخاطب را از لشت‌نشای مه‌گرفته و پالایش‌خانه‌های بادکوبه تا آهنگری کربلا می‌برد؛ سفری در مبارزه‌ای که قطع نمی‌شود، فقط شکل عوض می‌کند. عنوان کتاب بیان وضعیتی ساختاری‌ست: فشردگی سرب و تکرار مقاومت. اسماعیل تجسم میراث نسل‌هاست، از دعوای کودکان بر سر جوجه تا نهضت جنگل. این رمان تاریخ‌نگاری صرف نیست؛ روایتی از بازتولید قدرت در زندگی روزمره و امیدی که به نسل بعد می‌رسد.

زاهد قیصری در این مجموعه، با نثری آرام و دقیق، لحظه‌هایی را روایت می‌کند که در آن‌ها درد و امید، گذشته و حال، مثل خون در دستگاه دیالیز از هم جدا می‌شوند و چیزی تازه و ناب بر جای می‌ماند.

امیرحسین یزدان‌بد در سخنرانی رونمایی کتاب «خاطرات من» اثر پرتو نوری‌علا، این اثر را زادهٔ مرگ ناگهانی پسر نویسنده می‌داند و نشان می‌دهد چگونه سوگ شخصی با تبدیل‌شدن به روایت، هم تولدی دوباره به فرزند می‌بخشد و هم به شهادت‌نامه‌ای از تاریخ معاصر ایران و ایستادگی در برابر فراموشی بدل می‌شود.