در داستان «برجک» نوشتهٔ علی صفرزاده، سربازی در گرما و تنهاییِ شوره‌زاری نفتی، میان خاطره و خیال نگهبانی می‌دهد. دیدار با نظامی‌ای هم‌نام، مرز واقعیت و وهم را متزلزل می‌کند و میل او به صلح را در برابر فرمان اطاعت قرار می‌دهد. نثر حسی و گفت‌وگوهای داستان، تجربهٔ سربازی را به پرسشی دربارهٔ اختیار، هویت و حضور همیشگی جنگ پیوند می‌زنند.
اعدام سیاسی با مرگ محکوم پایان نمی‌یابد؛ پیامدهای آن در زندگی بازماندگان، روابط خانوادگی و حافظهٔ نسل‌های بعد ادامه پیدا می‌کند. فتانه فراهانی در این جستار از مستند «من سعی می‌کنم فراموش نکنم» ساختهٔ پگاه آهنگرانی می‌آغازد و سپس مفهوم «پس‌زیست‌های اعدام» را بررسی می‌کند؛ از سکوت و انگ اجتماعی تا مسئولیت‌های مراقبتی، انتقال خاطره و دادخواهی. نویسنده با بهره‌گیری از مطالعات تاریخی، فمینیستی و تطبیقی نشان می‌دهد که تجربهٔ خانواده‌های اعدام‌شدگان را نمی‌توان به الگویی واحد از فقدان و مقاومت فروکاست. در این نگاه، دادخواهی یکی از شیوه‌های مواجهه با گذشته‌ای است که پیامدهای آن همچنان در زندگی زندگان جریان دارد.
محمدرفیع محمودیان از نقد هیاهوی جایزهٔ نوبل به بررسی شیوهٔ نوشتن کارسون می‌رسد: نوشتاری که هم به ژانرهای گوناگون گشوده است و هم نوشته‌های پیشین را به ترکیبی تازه بدل می‌کند. او با بررسی ترجمهٔ سافو، مقایسه با سعدی، ساختار تکه‌پارهٔ روایت‌ها و بازیگوشی جستارها، نسبت زیبایی، شناخت و گسست را دنبال می‌کند. پرسش محوری این است که کارسون چگونه مرزهای ژانر و فاصلهٔ ادبیات کهن و امروز را به چالش می‌کشد و قلمرو خیال را گسترش می‌دهد.
رضا نجفی در نقد رمان «اعتراف به وقت چای» نوشتهٔ فریبا صدیقیم، به فرایند لغزش تدریجی یک معترض به سوی همکاری با دستگاه امنیتی می‌پردازد. او ضمن بررسی ساختار غیرخطی، راوی نامطمئن و شخصیت‌پردازی رمان، نشان می‌دهد چگونه این اثر از مرزهای ادبیات اعتراضی، بازجویی و مهاجرت می‌گذرد و پرسشی دشوار دربارهٔ مرز میان مقاومت و همکاری پیش می‌کشد.
پس از شش سال فعالیت، نشریهٔ ادبی بانگ نخستین شمارهٔ ماهنامهٔ الکترونیکی خود را در ۵۰۹ صفحه منتشر کرده است؛ مجموعه‌ای از داستان، شعر، جستار، نقد و گفت‌وگو که در فاصلۀ بین شهریور تا مهر سال جاری در بانگ منتشر شده‌اند و اکنون برای خواندن روی گوشی‌های موبایل در یک مجلد طراحی شده و با فهرستی کلیک‌پذیر، رایگان در دسترس همگان قرار گرفته است؛ تحقق یک آرزوی ساده و راهی برای انتشار مطالب بانگ در قالبی تازه با به‌کارگیری امکانات فنی موجود با کمترین هزینه، هم برای شما و هم برای ما.
شب خونین کوهستک در بندر سیریک: عروسی که ناگهان به پایان رسید. حالا خانه‌ای ویران به جای مانده، ساعتی که روی ۹:۳۰ قفل شده، و مردی که میان آوار، با دیدن دمپایی‌های راحل، او را صدا می‌زند. این داستان از زبانِ خودِ دیوار روایت می‌شود؛ دیواری که هنوز بوی گلاب و صدای نی‌انبان را به خاطر دارد.
نویسنده «در جهان» را به دو معنا تصور کرده، یکی به معنای جایگاه رمان در جهان، اینکه چرا رمان جایگاه کلیدی در جهان پیدا کرده است، دیگری به مفهوم جهان زیست. اینکه رمان چه نقشی می‌تواند در زیست و هستی انسان‌ها داشته باشد. در مجموع درک او این است که رمان (در نوشته شدن و در خوانده شدن) اهمیتی در زندگی مدرن پیدا کرده است که کمتر سپهر دیگری از شعر گرفته تا کار و تفریح از آن برخوردار است. و این به خاطر آن است که رمان راهکاری را برای فائق آمدن بر نیستی و هستی ارائه می‌دهد که دیگر عرصه‌های زیست ناتوان از آن هستند.
گریس پالی در کنار بستر پدر هشتادوشش‌ساله‌اش می‌نشیند. پدر، هنوز سرشار از نور روشنفکری، از او می‌خواهد یک داستان ساده بنویسد؛ داستانی به سبک موپاسان یا چخوف، با شخصیت‌های واقعی و باورپذیر. اما هر بار که دختر داستانی از زن همسایه و پسر معتادش تعریف می‌کند، پدر با لبخندی تلخ می‌گوید: «تو عمداً حرفم را اشتباه فهمیدی… همه‌چیز را حذف کردی.» این گفت‌وگوی کوتاه میان یک نویسنده‌ی زن و پدر محتضرش، یکی از درخشان‌ترین و دردناک‌ترین تأملات ادبیات آمریکا درباره‌ی داستان‌گویی، تراژدی، امید و حق زندگی برای تغییر است.
یک داستان نمونه از ادبیات کارگری ایران: در دل سیاهی معدن ذغال‌سنگ، مرتضی پشت فرمان دامپ‌تراک سیصدتنی نشسته و اهرم تخلیه را در دست دارد. هلی‌کوپتر رئیس‌جمهور بالای سرش می‌چرخد و همه چشم‌ها منتظر یک نمایش باشکوه‌اند؛ اما او فقط می‌خواهد بیمه‌اش را رد کنند. و در همان لحظه‌ای که سیصد تن سیاهی به زمین می‌ریزد و گرد و خاک آسمان را فرامی‌گیرد، گذشته‌ی او، بیمه‌ی ردشده و آزمایش بارداری زنش هم مثل بار کمپرسی خالی می‌شود.
در تازه‌ترین اثر مینیمالیستی قاضی ربیحاوی با عنوان «آخرین فریاد»، مردی جوان در قالب یک تاکینگ‌هد، از درون کیسهٔ سیاه پلاستیکی آخرین پیام خود را فریاد می‌زند؛ وصیت‌نامه او عاشقانه، خشونت‌بار و سیاسی است.
دافنه، مهدخت و یونگ‌هه، سه زن از سه جهان ادبی متفاوت، هنگامی به جهان گیاهی پناه می‌برند که بدن زنانه‌شان به عرصه‌ی سلطه، خشونت یا مالکیت دیگری تبدیل می‌شود؛ درخت‌شدن برای آنان هم پناهگاه است و هم بن‌بست، زیرا اگرچه با ترک بدن انسانی‌شان از نظام سلطه می‌گریزند، اما بهای این رهایی، ناپدیدشدن از همان جهانی است که حق زیستن را از آنان دریغ کرده است.
محبوبه موسوی – در این میزگرد، با حضور فریبا حاج‌دایی، احمد خلفانی، مریم رئیس‌دانا و خورشید رشاد، به واکاوی آثار شهرنوش پارسی‌پور، یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان زن ادبیات معاصر ایران، می‌پردازیم. جایگاه شخصیت‌های زن مستقل در رمان‌هایی چون «طوبا و معنای شب» و «زنان بدون مردان» تا نسبت او با فمینیسم، تقدیرگرایی، خلق شخصیت‌های مرد، رگه‌های عرفانی و رئالیسم جادویی، تأثیر تبعید و مهاجرت بر جهان داستانی‌اش و در نهایت میراث اجتماعی و ادبی او برای نسل امروز را بررسی می‌کنیم.
نویسنده در این جستار که به زبان انگلیسی در نشریه معتبر The New York review of books منتشر شده و اکنون در بانگ با اجازه او به فارسی منتشر می‌شود می‌گوید که جنگ کنونی فقط یک درگیری نظامی نیست، بلکه بازتولید الگوی تاریخی استثمار دوگانه (داخلی و خارجی) است که جنوب ایران همواره قربانی آن بوده است. امیر احمدی آریان با پیوند زدن بمباران‌های فعلی به میراث استعماری و فولکلور بومی، نشان می‌دهد که جنوب همچنان صحنه‌ی نبرد دیوهای آشنا (حکومت مرکزی) و ناآشنا (آمریکا) است و مردم آن، تنها کسانی هستند که بهای واقعی این کشمکش‌ها را با پوست و استخوان خود می‌پردازند.
در این دو شعر، شاعر با جسارت اعلام می‌کند که هر انسان واقعی با تمام زخم‌ها، فقر، تنهایی و زیبایی‌های ناکاملش، زیباتر و ارزشمندتر از هر تصویر ایدئال و رمانتیک از «ایران» یا «عشق» است؛ بنابراین غزلیات هزارساله عاشقانه کافی است و باید جای خود را به مواجهه مستقیم با واقعیت‌های تلخ زندگی، سیاست و انسان معاصر بدهد.
در رمان «طوبا و معنای شب» شهرنوش پارسی‌پور، شخصیت طوبا تجلی بارز نظریه‌ی کهن‌الگوهای یونگ است؛ زنی که «روان مردانه» (آنیموس) در او هم به صورت گرایش‌های عرفانی-مذهبی مثبت ظاهر می‌شود و هم به شکل واپس‌گرایی، توهمات شبه‌عرفانی و جدایی از واقعیت اجتماعی. از «گداعلی‌شاه» به عنوان مرشد ناکامل تا «شاهزاده گیل» و «لیلا» به مثابه سایه‌های ناخودآگاه، این اثر دعوتی است به کاوش در عمق ذهنیت سنتی و تضادهای درونی زن ایرانی در بستر تحولات تاریخی معاصر.
سخن آخر را اول بخوانیم: مجموعه قصه‌ی کوچه شامپیونه را می‌توان در یک مرثیه خواند: خانه‌ام را اشغال کردند. می‌توان در یک بشارت خواند: پنجره‌ای هست. که در قاب پنجره خانه است.
«نه به اعدام»؛ ویکتور هوگو در سپتامبر ۱۸۴۸، در مجلس مؤسسان فرانسه فریاد زد: «چوبه دار را سرنگون کنید.» او مجازات اعدام را «نشانه ابدی بربریت» خواند و تأکید کرد حق زندگی و مرگ تنها از آن خداست. این متن، ترجمه سخنرانی تاریخی هوگوست که در آن بدون قید و شرط به لغو حکم اعدام رأی داد.
از میان سکوت سنگین زندان برمه، مردی محکوم را به سوی چوبه دار می‌بردند. در میانه راه، او برای اجتناب از یک گودال کوچک آب، کمی کنار کشید. همین حرکت ساده، ناگهان تمام وحشت اعدام را برای اورول آشکار کرد: چگونه می‌توان انسانی را که هنوز کاملاً زنده است، سالم است و حتی به جزئیات زندگی توجه دارد، به دار آویخت و سپس به زندگی روزمره بازگشت؟ یک اعتراض ادبی به اعدام.
حسین نوش‌آذر در نوولت «۵۶ درجه» با بهره‌گیری از الگوی سفر قهرمانانه‌ی جوزف کمبل، روایتی می‌آفریند که در آن «هما» – زنی زبان‌شناس و باردار – در جستجوی آرمان‌شهری به نام «آشتیان» از برکلی به ایرانِ صدوسی‌سال‌آینده سفر می‌کند. او در این سیر آفاقی و انفسی با کهن‌الگوهای اسطوره‌ای روبه‌رو می‌شود، اما در برابرِ دو ویران‌شهر «اسپادانا» و «آشتیان» قرار می‌گیرد: نخستین، دیستوپیایی به فرمانروایی «حکیم آگوستین» – استعاره‌ای از حاکمیت بیمار و خودشیفته – و دومین، جامعه‌ای با پیشرفته‌ترین فن‌آوری‌ها اما گرفتار در ایدئولوژی باستان‌گرایانه‌ای که فردیت را در نام‌های تکراری «کوروش» و «داریوش» و «آناهید» ذوب کرده است. این مقاله با رویکرد «بوطیقایی نو» و با تکیه بر آرای کمبل، نشان می‌دهد که چگونه نویسنده، اسطوره را هم چونان ساختاری برای بازنمایی «امید» به کار می‌گیرد و هم چونان آیینه‌ای برای نقد «تباهیِ» ریشه‌دار در تاریخ معاصر ایران.
این داستان، سندی از روزهای نخست جنگ ایران و عراق است، اما در همان حال، روایتی است از «همان جنگی که امروز هم ادامه دارد». نسیم خاکسار با زبانی ساده و گزارشی، بدون هیچ شعار یا اغراقی، تصویری از «مردم عادی» می‌کشد که تنها دارایی‌شان «کولر برقی» است، و بزرگ‌ترین غمشان «له شدن کولرها زیر آوار». اما درست همین «سادگی»، داستان را به متنی ماندگار تبدیل می‌کند: چون نشان می‌دهد که جنگ، اول از همه «زندگی روزمره» را نابود می‌کند، نه فقط ساختمان‌ها را.
«قبر کرم‌های شب‌تاب» روایتی است از فروپاشی تدریجی انسانیت در زیر چکمه‌های جنگ، اما نه از طریق صحنه‌های نبرد، که از دریچه چشم کودکی که مجبور می‌شود گام به گام «انسان بودن» را از دست بدهد. سیتا در این داستان، نه قهرمان است، نه ضدقهرمان؛ او «بازمانده‌ای» است که جنگ، او را از خانواده، از خانه، از غذا، از حرمت، و در نهایت از خواهرش جدا می‌کند. نوساکا آکی‌یوکی با نثری دقیق و بی‌عاطفه (که یادآور بهترین نمونه‌های ادبیات ضدجنگ جهان است) نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین فاجعه جنگ، نه مرگ، که «مرگ تدریجی معنا»ست.
