ادبیات مهاجرت

انتشار «تقریباً خوشحال بودیم»، نخستین مجموعه‌داستان محمدعلی طالبی، پرسشی درباره پیوند سینما، خاطره و سانسور پیش می‌کشد: تجربه‌هایی که امکان نمایش نداشته‌اند، چگونه به داستان راه پیدا می‌کنند؟ این مطلب با معرفی کتاب و رجوع به سخنان پیشین طالبی درباره محدودیت‌های بیان عشق در سینما، نسبت داستان‌نویسی او را با جهان کودکان و زندگی روزمره در فیلم‌هایش بررسی می‌کند. محور بحث، گذار از روایت تصویری به بازگویی تجربه‌های شخصی است؛ بدون آنکه معرفی ناشر جای داوری درباره کیفیت ادبی داستان‌ها را بگیرد.

زیدی اسمیت، از برجسته‌ترین رمان‌نویسان معاصر بریتانیا، در گفت‌وگویی با دوا لیپا در جشنواره ادبی لندن هشدار داد که گسترش نابرابری اقتصادی و فرسایش خدمات عمومی، تفاوت‌های فرهنگی و مذهبی را به تهدیدی برای هویت و موجودیت افراد تبدیل کرده است. سخنان او، ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، در بازخوانی رمان‌هایش، به‌ویژه «دندان‌های سفید»، اهمیت تازه‌ای می‌یابد؛ آثاری که مناسبات میان مهاجرت، طبقه اجتماعی و هویت چندفرهنگی را در جامعه بریتانیا کاوش می‌کنند.

لید: نشر آسمانا مجموعه‌داستان «نوروز باران‌خورده» نوشته زهره حکیمی را با ترجمه انگلیسی محمدرضا قانون‌پرور، استاد بازنشسته ادبیات فارسی و ادبیات تطبیقی دانشگاه تگزاس در آستین، منتشر کرد. این کتاب شامل پانزده داستان کوتاه است که با تمرکز بر حافظه، مهاجرت، احساس تعلق و پیوندهای انسانی، تجربه زندگی میان ایران و آمریکای شمالی را روایت می‌کنند.

مهدی مرادپور، نمایشنامه‌نویس، مترجم و دراماتورژ ایرانی‌تبار ساکن آلمان، در ۴۷ سالگی در هامبورگ درگذشت. او از چهره‌های شناخته‌شده تئاتر معاصر آلمانی‌زبان بود که در آثارش به مهاجرت، تبعید، هویت، نابرابری اجتماعی و مناسبات قدرت می‌پرداخت. مرادپور با بهره‌گیری از تجربه زیستن میان زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون، تئاتر را به عرصه‌ای برای بازاندیشی در وضعیت انسان معاصر تبدیل کرده بود.

رمان «باران در برهوت» نوشته خسرو پوینده، از سوی نشر آسمانا منتشر شد. این رمان با روایت سرنوشت دخترانی که در برابر تحمیل و محدودیت‌های اجتماعی ایستادگی می‌کنند، به مسئله حق انتخاب، عشق، مسئولیت فردی و پیامدهای سکوت در برابر تعصب می‌پردازد.

هفتادوهشتمین نمایشگاه کتاب فرانکفورت از ۷ تا ۱۱ اکتبر، هم‌زمان با هفتهٔ اعلام برندگان نوبل، برگزار می‌شود؛ تقارنی که اعلام برندهٔ نوبل ادبیات را به قلب بازار جهانی نشر می‌آورد. در آستانهٔ نمایشگاه نیز شیدا بازیار با رمان «Die Lücken» در میان شش نامزد نهایی جایزهٔ کتاب آلمان قرار دارد. این رویدادها در شرایطی برگزار می‌شوند که صنعت نشر آلمان از کاهش خریداران جوان کتاب نگران است.

نشر آسمانا رمان «و بعد بستم چشم‌هایم را…»، جدیدترین اثر مهدی مرعشی را منتشر کرد؛ داستان عکاسی ایرانی در کانادا که در جاده‌ای خلوت، ناگهان مادرش را در صندلی کنار ماشین می‌بیند و در یک لحظه‌ی冲击‌آور، میان گذشته و حال معلق می‌ماند.
این رمان با زبانی شاعرانه و عمیق، به کاوش در تعلیق همیشگی مهاجر، سرعت روزمرگی زندگی و پیچیدگی حافظه می‌پردازد و «بستن چشم‌ها» را به نمادی از درنگ، آگاهی و مرور مداوم میان «آن‌چه بودیم» و «آن‌چه هستیم» تبدیل می‌کند.

اگر به شما بگویند سنگ محله‌تان ناگهان ناپدید شده، چه می‌کنید؟ اگر بفهمید هر بار که خانه عوض می‌کنید، بخشی از وجودتان می‌میرد، چه حسی خواهید داشت؟ این داستان، سفری است به عمیق‌ترین پرسش‌های ما درباره ثبات، تغییر و تنهایی. می‌شنوید با اجرای کامران در آوا و نوا:

نشریه ادبی بانگ از اردیبهشت‌ماه با اختصاص دوسیه‌ای به «ادبیات مهاجرت»، نه‌تنها به معرفی آثار این حوزه می‌پردازد، بلکه با کاوش در مفهوم این ژانر، آن را از ادبیات تبعید و دیاسپورا متمایز می‌کند. این مقاله با نگاهی به نظریه‌های هومی بابا، پل ریکور و ادوارد سعید، نقش روایت‌های مهاجرت را در بازسازی هویت، مقاومت زبانی و چالش با ساختارهای قدرت جهانی بررسی می‌کند و دعوتی است برای تأمل عمیق‌تر در این حوزه پویا.