مجموعه‌شعر «به یاد آوردن آینده» اثر مهدی گنجوی، شاعر و پژوهشگر ایرانی، از سوی نشر مداد در لندن منتشر شد. این کتاب شامل ۱۶ شعر در چهار بخش است که از اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸ تا رویدادهای دی‌ماه ۱۴۰۴ را در بر می‌گیرد. ویژگی محوری این مجموعه، به روایت شاعر، نه صرفاً ثبت وقایع سیاسی و اجتماعی، بلکه به پرسش گرفتن زبانی است که حکومت، رسانه‌ها، اپوزیسیون و حتی جنبش‌های اعتراضی برای روایت این وقایع به کار می‌گیرند.
مجموعه‌شعر «به یاد آوردن آینده»، ششمین دفتر شعر مهدی گنجوی، منتخبی از سروده‌های چند سال اخیر اوست. به گفته شاعر، ایده اولیه انتشار این گزیده به شعرهایی بازمی‌گردد که در ۱۵ مه ۲۰۲۶ در برنامه «شعرنشینی لندن» خوانده بود. کتاب نخستین بار در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ در نمایشگاه کتاب بدون سانسور لندن عرضه شد.
گنجوی در معرفی کتاب تأکید می‌کند که شعرهای این مجموعه در امتداد تجربه‌ای شکل گرفته‌اند که هدف آن مستند کردن تحولات سیاسی و اجتماعی ایران از خلال زبان است. با این حال، آنچه این رویکرد را از ثبت شاعرانه وقایع متمایز می‌کند، توجه به خودِ زبان به‌عنوان عرصه اعمال قدرت و کشمکش ایدئولوژیک است. او می‌نویسد:
«برای من مستند کردن در شعر، در عین حال ثبت آن چیزی است که قدرت، رسانه و ایدئولوژی با کلمات می‌کنند.»
بر این اساس، زبان در این شعرها صرفاً ابزاری برای بازگویی حوادث نیست، بلکه خود به موضوع شعر تبدیل می‌شود. گنجوی توضیح می‌دهد که زبان حکومت، رسانه‌ها، اپوزیسیون، جنگ، اقتصاد و حتی زبان تثبیت‌شده اعتراض را وارد شعر می‌کند و با جابه‌جایی، اغراق و گروتسک، منطق درونی و سازوکارهای ایدئولوژیک آن‌ها را آشکار می‌سازد.
این رویکرد، به‌ویژه در مواجهه با زبان اعتراض، واجد اهمیتی انتقادی است: شاعر بنا بر توضیح خود، نه‌تنها روایت رسمی قدرت، بلکه واژگان و تعبیرهای تثبیت‌شده مخالفان آن را نیز از پرسشگری معاف نمی‌کند. به این معنا، شعر قرار نیست صرفاً بازتاب‌دهنده مواضع سیاسی باشد، بلکه می‌کوشد نشان دهد چگونه زبان می‌تواند تجربه‌های پیچیده انسانی را در قالب روایت‌های ازپیش‌آماده محدود کند.
شعرهای «به یاد آوردن آینده» به رویدادهایی چون اعتراض‌های آبان ۱۳۹۸، جنبش «زن، زندگی، آزادی»، جنگ دوازده‌روزه و حوادث دی‌ماه ۱۴۰۴ می‌پردازند. در این مجموعه، حافظه جمعی نه مجموعه‌ای از خاطرات تثبیت‌شده، بلکه عرصه‌ای برای بازخوانی و بازتعریف مداوم گذشته در نظر گرفته می‌شود.
عنوان کتاب نیز به همین برداشت از حافظه اشاره دارد. گنجوی می‌نویسد:
«شعر در اینجا هم حافظه است و هم نوعی کار روی حافظه.»
از این منظر، «به یاد آوردن آینده» را می‌توان، بر اساس توضیحات شاعر، تلاشی برای پیوند دادن شعر مستند با نقد گفتمان سیاسی دانست؛ تلاشی برای حفظ رد وقایع در زبان و در همان حال، مقاومت در برابر مصادره معنای آن‌ها از سوی روایت‌های رسمی و ایدئولوژیک.
مهدی گنجوی، شاعر، ناشر و استاد دانشکده اطلاعات دانشگاه تورنتو، در زمینه تاریخ فرهنگی، مطالعات خاورمیانه و فرهنگ چاپ پژوهش می‌کند. او مدیر نشر آسمانا و سردبیر مجله «آسمانا» است و پیش از این پنج مجموعه‌شعر، از جمله «کهکشان خاطره‌ای از غروب خورشید ندارد» و «غریبه‌هایی که در من زندگی می‌کنند»، منتشر کرده است.
برای تهیه‌ی کتاب می‌توانید از طریق اینستاگرام نشر مداد
medad-poetry-persian
یا ایمیل
با نشر تماس بگیرید. کتاب همچنین در برنامه‌های شعرنشینی لندن نیز در دسترس خواهد بود.
