نشر آسمانا کتاب «هیجانالوطن» اثر میرزا فتحالله قدسی کرمانی (معروف به فواد کرمانی)، شاعر مشروطهخواه کرمان و از سران جامعه اهل بیان (ازلیان)، را منتشر کرد.
این اثر با تصحیح انتقادی و معرفی توسط مهدی گنجوی و علی مظفری سیرجانی همراه است و شامل مقالاتی از منوچهر بختیاری و علی مظفری سیرجانی درباره زیستنامه و روزگار فواد کرمانی و میراث گفتمان ازلی در جنبش مشروطه، به علاوه یادداشتی از مهران راد میشود.
کتاب که احتمالاً در سال ۱۳۳۳ قمری (۱۲۹۳ شمسی / ۱۹۱۴ میلادی) سروده شده، شعری با ظاهر ملی و خطابی است، اما در لایههای عمیقتر با اندیشههای باطنی جنبش ازلی، نقد مرجعیت دینی، بازپردازی شریعت و مبارزه با استبداد قاجار گفتوگو میکند. مطالعه آن دریچهای به شناخت کرمان به عنوان یکی از کانونهای مهم اندیشههای مشروطه و تلاقی عقاید گوناگون (شیخی، اسماعیلی، نعمتاللهی، بهائی و ازلی) میگشاید.
این انتشار نه تنها تصحیح دقیق متنی ادبی است، بلکه کوششی برای بازاندیشی در روایتهای رایج مشروطیت ایران و برجسته کردن نقش ایالات (بهویژه کرمان) در تنوع و تداوم این جنبش به شمار میرود.
مهران راد در یادداشت خود جنبش ازلی را فراتر از یک حرکت صرفاً دینی میداند و آن را یک نظام فکری و گفتمانی جامع معرفی میکند که در سیاست، فقه، حقوق، جامعه، اخلاق، آموزش و فرهنگ به تولید اندیشه پرداخت. ازلیان با آگاهی از خطر بیان آشکار عقاید در ایران قاجاری، نوشتار دوگانهای پدید آوردند: ظاهری اخلاقی و نصیحتگونه و باطنی پر از نقد مرجعیت دینی، انحلال روحانیت، بازپردازی شریعت و دعوت به مبارزه با استبداد قاجار. این دوگانگی بهویژه در شعر «هیجانالوطن» فؤاد کرمانی مشهود است؛ شعری که در نگاه نخست ملی و خطابی به نظر میرسد، اما در لایههای عمیقتر با جهانبینی بابی و دلالتهای سیاسی و اجتماعی آن گفتوگو میکند. راد تأکید میکند که بدون خوانش رمزآلود و آگاه از اشارات ازلی و محاسبات عددی کلمات، این متن ممکن است تنها بهعنوان اثری سکولار یا مشروطهخواه شیعی فهم شود و لایههای فکری متمایز آن نادیده بماند. او کرمان را پایتخت ازلیه مینامد و فؤاد کرمانی را شاعر مشروطه کرمان معرفی میکند که مطالعه شعر او دریچهای به یکی از مهمترین کانونهای فکری مشروطیت ایران است؛ شهری که میدان تلاقی عقاید گوناگون بود و بسیاری از مفاهیم آینده ایران در آن شکل گرفت. در نهایت، کتاب حاضر را تصحیحی دقیق و مداخلهای تحلیلی برای بازاندیشی در روایتهای تهرانمحور مشروطیت و برجسته کردن نقش ایالات، بهویژه کرمان، میداند.
برای تهیه کتاب: لینک خرید در لولو
برای مطالعه بیشتر: سایت نشر آسمانا
