دکتر جلیل دوستخواه، یکی از برجستهترین پژوهشگران، نویسندگان، مترجمان و ایرانشناس نامدار روز سوم فروردین ۱۴۰۵ (۲۳ مارس ۲۰۲۶) در ۹۳ سالگی، پس از تحمل یک دوره بیماری، در شهر بریزبن ایالت کوئینزلند استرالیا چشم از جهان فروبست. خبر درگذشت او اما اکنون رسانهای شده است.
جلیل دوستخواه متولد ۱۵ شهریور ۱۳۱۲ در اصفهان بود. او که از کودکی با مکتبخانه و سپس آموزشهای سنتی آشنا شد، در سال ۱۳۳۶ وارد دانشکده ادبیات دانشگاه تهران شد و دکترای زبان و ادبیات فارسی گرفت. دوستخواه از شاگردان استاد ابراهیم پورداوود، پدر اوستاشناسی نوین ایران، به شمار میرفت و بیش از شش دهه از عمر خود را وقف پژوهش در متون کهن ایرانی، بهویژه اوستا و شاهنامه فردوسی کرد.
او با زبانی روان و دقیق، میراث فرهنگی ایران باستان را برای نسلهای معاصر قابل دسترس ساخت. مشهورترین اثر او، کتاب دوجلدی «اوستا، کهنترین سرودها و متنهای ایرانی» (۱۳۷۰) است که ترجمه کامل اوستا همراه با گزارش و پژوهشهای گسترده است. این اثر به افتخار سههزارمین سال زادروز زرتشت و صدمین سال زادروز پورداوود منتشر شد و حتی به خط سیریلیک در ازبکستان و تاجیکستان نیز چاپ شد. از دیگر آثار برجسته او میتوان به «اوستا، نامه مینوی آیین زرتشت» (بازنویسی از گزارش پورداوود)، «حماسه ایران: یادمانی از فراسوی هزارهها» (سی و پنج گفتار شاهنامهشناختی)، «شناختنامه فردوسی و شاهنامه»، «فرآیند تکوین حماسه ایران پیش از روزگار فردوسی» و پژوهشهای متعدد در زمینه گویشهای فارسی (بهویژه اصفهانی) اشاره کرد. او همچنین کتابهایی مانند «آیینها و افسانههای ایران و چین باستان» را ترجمه کرد و در تدوین مدخلهای دانشنامه ایرانیکا نیز مشارکت داشت.
دوستخواه سالها به تدریس در دبیرستانها و دانشگاهها پرداخت، با نشریات ادبی همکاری کرد و پس از بازنشستگی در سال ۱۳۶۰، فعالیت پژوهشی خود را در چارچوب «کانون پژوهشهای ایرانشناختی» ادامه داد. او در پایان دهه ۱۳۶۰ به استرالیا مهاجرت کرد و تا آخرین روزهای زندگی، با شور و تعهد، به کاوش در عمق فرهنگ و اندیشه ایرانی پرداخت. بسیاری او را پلی میان خرد باستانی ایران و نگاه معاصر میدانند؛ پژوهشگری که نه تنها متون مقدس و حماسی را ترجمه و تفسیر کرد، بلکه با عشقی عمیق به زبان و هویت ایرانی، این میراث را زنده نگه داشت.
درگذشت این استاد گرانقدر ضایعهای بزرگ برای ایرانشناسی و ادبیات کهن فارسی است. نشریه ادبی بانگ این فقدان را به خانواده محترم ایشان و همه دوستداران فرهنگ ایران تسلیت میگوید و یاد او را گرامی میدارد.
