زاهد قیصری در این مجموعه، با نثری آرام و دقیق، لحظههایی را روایت میکند که در آنها درد و امید، گذشته و حال، مثل خون در دستگاه دیالیز از هم جدا میشوند و چیزی تازه و ناب بر جای میماند.
یازدهمین مجموعه مستقل شعری علیرضا بهنام، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، با عنوان «فرض ممکن محال» در ۹۴ صفحه و شامل ۵۵ شعر توسط نشر مهری در ژوئن ۲۰۲۶ در لندن منتشر شد.
در میان دیوارهای زندان قصر و اوین، جایی که کاغذ سیگار به محملی برای ثبت رنج و امید بدل میشود، حسن حسام دو منظومه میسراید که دههها بعد هنوز طنیناندازند. نسیم خلیلی در بازخوانی کتاب «آواز خروسان جوان» نشان میدهد چگونه این حبسیات، فراتر از سوگواری شخصی، استمرار سنت ادبیات زندان از مسعود سعد سلمان تا امروز است و ثابت میکند تا کلمه هست، هیچ رنجی فراموش نخواهد شد.
مقالهی «داستانی در سایهی مسئولیت جمعی» نوشتهی فرهاد نیکآیین، با نگاهی جامعهشناختی و فرمگرایانه به رمان «همه ما شریک جرم هستیم» از حمید حامد (کیومرث پوراحمد)، در پی آن است که نشان دهد این اثر فراتر از یک روایتِ سادهی اجتماعی، خواننده را با پرسشی بنیادین دربارهی نسبتِ فرد با ساختارهای قدرت روبهرو میکند. نویسنده با تکیه بر نقلقولهای آغازینِ رمان (از اورول و شاملو)، فضاسازیِ بیابانیِ داستان، و بهویژه تحلیلِ شخصیتهایی چون ددهجان و عمویاور، استدلال میکند که این رمان، در عین برخورداری از ریتمی آرام و نثری میانمایه (ادبی-محاورهای)، به مثابهی «رسالهای تعلیمیِ» غیرمستقیم، مرز مبهم میان قربانیبودن و همدستی با ستم را به چالش میکشد و سرانجام، راهِ برونرفت از این معضل را در «گفتوگویِ پویا» و کنارگذاشتنِ جزماندیشیهای تاریخی جستجو میکند؛ پاسخی که نه در متن رمان، بلکه در وجدانِ اخلاقیِ هر خوانندهای شکل میگیرد.
«به کودک روی بام» ژیلا الم، فراتر از یک داستان خانوادگی، روایتی ملموس، عاطفی و داستانوار از تاریخ پرالتهاب دههی شصت بهویژه کردستان ایران ارائه میدهد. الم با مهارت تاریخ را به تجربهای انسانی و زنده بدل کرده و از خلال زندگی یک خانوادهی کردتبار — با محوریت پدری آزاداندیش، مومن و انساندوست — چالشهای سیاسی، تنشهای قومی-مذهبی (شیعه-سنی)، شکاف مرکز-پیرامون و تأثیر آنها بر بافت زندگی روزمره، ترس، امید، تابآوری و هویت را به تصویر میکشد. رمان نهتنها زخمهای تاریخی و موقعیت اقلیتبودگی را نشان میدهد، بلکه دگرگونی واکنش نسلها به این حاشیهنشینی (از صبوری و استغنا تا طغیان) را نیز پیگیری میکند و این رویکرد را در امتداد سنت نویسندگانی چون ابراهیم یونسی قرار میدهد.
رمان «مریم مجدلیه» روایتی از تاریخ اجتماعی معاصر ایران است در آستانهی انقلاب و دهههای شصت و هفتاد خورشیدی. رمانی که در قالب روایتی نقادانه
«بر جادهی رهایی» حسن حسام، مجموعهای دو دفتر شعری که نشر مهری منتشر کرده، سندی زنده و انسانی از جانسختی کلمات در برابر زندان، شکنجه و فراموشی است. این کتاب روایتگر پیوند ناگسستنی ادبیات و پایداری است؛ جایی که شعر نه تنها صدای مقاومت در دل خفقان، بلکه ابزاری برای ثبت تاریخ زیسته و بازگرداندن خاطرات سوخته به حافظهی جمعی است. حسام با زبانی استعاری از طبیعت شمال — شالیزارها، صنوبرها و آسمان سربی — رنج مشترک انسان و زمین را تصویر میکند و حبسیههایش را با دقت رئالیستی از اتاق شکنجه به شعر تبدیل مینماید. با این حال، در دل تمام تلخیها، زمزمهای از امید دیالکتیکی جاری است: از نخلهای شکسته به باغهای پربار، از زمستان استبداد به بهاری که «گاهی میآید». در نهایت، این مجموعه مانیفست پیروزی اراده و کلمه بر آهن و دیوار است و ثابت میکند که شعر متعهد، حافظهی ملت را به سوی رهایی واقعی هدایت خواهد کرد.
کتابهایی هستند که هنوز پیش از ورق زدن نخستین صفحه، با عنوانشان ذهن را به چالش میکشند. «مولتیورس» نوشتهی نوشین بلگانه، رمانی است که همین خاصیت را دارد؛ عنوانی فلسفی و شورانگیز که بلافاصله پرسشهای بزرگ وجودی را در جان مخاطب مینشاند: اگر زندگیمان در نقطهای دیگر، با انتخابی متفاوت یا حادثهای کوچک، مسیر کاملاً دیگری میپیمود چه میشد؟ اگر نسخهای موازی از ما در جهانی دیگر، سرنوشتی دیگر داشت؟
این کتاب نه تنها چالشهای مادرانه در پرورش پسری فمینیست را آسیبشناسی میکند و برای هر کدام راهی بهدست میدهد، بلکه با پیوند زدن سینما، ادبیات، رسانه و بازخوانی افسانههای کهن، از سکوتِ تربیتِ مردانه پرده برمیدارد و نشان میدهد که در فمینیسم هیچ مقصد نهاییای وجود ندارد، فقط عزیمتی پیاپی برای تغییر جامعه.
نشر مهری ویژهنامهی شماره ۵ مجلهی ادبی «مهری» را با موضوع «نقد و ادبیات ایرلند» منتشر کرد. این شماره ترکیبی از داستانهای ترجمهشده، جستارهایی در نقد ادبی، گفتوگو و مطالبی درباره پیوندهای فرهنگی ایران و ایرلند است.
«خود علیه دیگری» نه فقط یک کتاب نقد ادبی، بلکه دعوتی است به تأمل در این حقیقت که در روزگار بحرانهای پیدرپی، نوشتن دربارهی زنان و داستانهایشان، خود کنشی سیاسی است؛ کنشی که امر شخصی را به آگورای سیاست میکشاند و سیاست را در برابر تفاوت و دیگری به چالش میگیرد.
در بخش پایانی این نقد بر کتاب «یعنی تو کلهت بهشته» رضا شهبازی، نویسنده با حفظ نگاه تابآورانهاش به زندگی، به تحلیلهای عمیق سیاسی و اجتماعی میپردازد؛ از نقد مصرفگرایی و سرمایهداری گرفته تا جزئیات هایپررئالیستی شرایط روزمره، همه با لحنی ساده، طنزآمیز و دوستانه که مخاطب را تا انتها همراه میکند و به تأمل وامیدارد.
در سنگلاخ زندگی زکریا هاشمی، فراتر از روایت شخصی پر از رنج و مهاجرت، دریچهای گشوده میشود به سوی زیباییهای فراموششدهی تهران قدیم و طبیعت بکر وطن؛ از سایههای سنگین درختان کهنسال باغ قوامالملک که ترس از زندگی را در دل اخوان ثالث برمیانگیخت، تا دشتهای پر از گلهای زرد ریواس در دامان کوههای شهرری که شادی کودکی و سرور مردم را در میان آتش جنگ زنده میکند – تصاویری مخملین و حزنآلود که تاریخنگاری یک هنرمند عاشق را به شعری ماندگار بدل میسازند.
«دومینو»، اولین رمان مریم ناصری، روایتی چندلایه و زنمحور است که با مونولوگهای درونیِ زنان چند نسل، از دشتهای ایلام تا شهرهای جنگزده، به جستجوی معنای رنج و هویت میپردازد؛ داستانی که بوی خاک وطن، زخم جنگ و پرسش ابدی «انسان بدون رنج چه موجودی است؟» را در هم میآمیزد.
قدرت مجموعهداستان «من پدرم هستم» در سهگانهای نهفته است: بومینویسی جاندار، خلاقیت فرمی و روایتگری روانشناختیِ عمیق. این نقد، هر سه رکن را در نمونههای شاخص مجموعه واکاوی میکند.
رمان «باغ عروسک» آخرین کتاب باقی مانده از مژده ساجدین، در تقاطع «رئالیسم جادویی»، «فمینیسم» و «ادبیات اقلیمی شمال» ایستاده است. در این پادکست از مجموعه «آوا و نوا»، نوشته و با اجرای حسین نوشآذر، سفر تحول شخصیت محوری رمان، «مولود/بانو/نسترن»، را نه به عنوان یک خط سیر سادهی داستانی، که به مثابه یک «اسطورهی مدرن زنانه» بازگو میکنیم.
در پادکست «آوا و نوا»، به سراغ رمان تکاندهنده «چشمی که رفت، نگاهی که آمد» میرویم؛ داستان زنی که چشمش را در راه آزادی از دست داده و در انزوا و تبعید، ناامیدانه در جستجوی معنایی برای زندگیاست. اما نجات او از جایی آغاز میشود که کمترین انتظارش را دارد: یک فنجان دمنوش زعفران و گفتوگویی خودمانی با همسایهای سالخورده. این اثر زیبا و عمیق به ما یادآوری میکند که شفا یافتن، اغلب در دل سادهترین ارتباطهای انسانی نهفته است.
مجموعهداستان «بار گریهای بر شانه دارم» به گردآوری فرهاد کشوری، دریچهای گشوده به ادبیات داستانی ایرانِ بیسانسور و رها از قیدهای ایدئولوژیک و جماعتهای خودشیفتهی ادبی است. این کتاب با گنجاندن نویسندگانی از پیشکسوتان دههی بیست تا کارگران خودآموختهی دههی شصت و هفتاد، نهتنها تنوع نسلی و جغرافیایی داستان امروز ایران را به نمایش میگذارد، بلکه در مقدمهی صریح و آسیبشناسانهی کشوری و در دل شاهکارهای کوتاهی چون آثار امین فقیری، صمد طاهری، مصطفی رحیمی و دیگران، ثابت میکند که هرگاه تیغ سانسور و فشار جماعتهای مانع برداشته شود، داستان فارسی همچنان توان خلق آثاری ماندگار، جسور و عمیقاً انسانی را دارد.
«هوم» نوشته لیلا میرباقری (نشر مهری)، بیش از یک رمان، تاملی است بر گسست از انسان و پناه بردن به طبیعت به مثابه آخرین ملجأ. این اثر، با بافتی از نمادها، رنجِ معاصرِ تنهایی، فقدان و حافظهی جمعی زخمخورده را روایت میکند. نویسنده با مهارت، کلیشهها (همچون شخصیت یک زن طردشده) را میشکند و در فضایی آکنده از نوستالژی و شور بصری، پرسشی بنیادین را پیش میکشد: آیا نوشتن و خلق هنر، تسلیبخش این گسست و اندوه است، یا تنها بازتابی از آن؟
در رمان «چشمی که رفت، نگاهی که آمد»، نغمه فرجاللهی با مونولوگهای وارستهی پیرزن فرزانه و موسیقی هنگدرامِ سوگوار، فضایی از آرامش مدیتیشنوار میآفریند تا راوی زخمدیدهی جنبشهای آزادیخواهانه را از تردید برهاند و مخاطب را به تأمل در باشکوه زیستن میان رنج و امید فرا بخواند.
«نیشتمان» روایت بیپرده و تکاندهندهی رنجهای مهاجرت غیرقانونی و آوارگی است که از طریق تجربههای نیشتمان، زنی کردتبار با جرم سیاسی، و دخترش روژان به تصویر کشیده میشود. نویسنده با شفافیت و بدون سانسور، از واقعیات تلخ و گاه مشمئزکنندهی زندگی مهاجران سخن میگوید و جهانی را نقد میکند که در آن کرامت انسانی زیر پای سیاستهای نابودگر و منفعتطلبیها له میشود.
