اعتراضات 1404

بیش از ۸۰۰ سینماگر و فعال فرهنگی جهان در بیانیه‌ای، کشتار معترضان در خیزش ملی مردم ایران به دست حکومت جمهوری اسلامی را محکوم کرده و آن را جنایت علیه بشریت خواندند. امضاکنندگان، سکوت را همدستی در جرم می‌دانند و از نهادهای بین‌المللی، جشنواره‌های فیلم و جامعه جهانی سینما می‌خواهند این جنایات را محکوم کنند، در روابطشان با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی بازنگری کنند و از مبارزه مردم ایران برای آزادی، کرامت انسانی و حقوق بنیادین حمایت کنند.

هفدهم ژانویه ۲۰۲۶، درست پنج روز پس از خونین‌ترین سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴، صدها نفر در پانتئون پاریس گرد آمدند تا از مردم ایران حمایت کنند. بدون پرچم ایران، بدون نمادهای ملی فرانسه – فقط گروه کوچکی با ده‌ها پرچم کردستان، مسلط بر فضا. این صحنه، تلخ‌ترین چهره همبستگی را نشان داد: جایی که در اوج عزای جمعی، شکاف‌های هویتی پررنگ‌تر می‌شوند و حتی پرچم‌ها می‌توانند زخم‌های کهنه را باز کنند.

تهران، پس از سرکوب خونین اعتراضات دی ۱۴۰۴، به شهری خاموش و زخمی بدل شده است: خیابان‌های خالی، پوسته‌های سوخته اتوبوس‌ها با بنرهای اتهام‌آمیز «این با پول مالیات شما سوخته»، حضور سنگین تک‌تیراندازان و نیروهای ضدشورش، و مردمی که میان خشم فروخورده، ناامیدی عمیق و احساس رها‌شدگی، دیگر حتی به بازگشت به «حالت عادی» هم فکر نمی‌کنند.

در دنیای دیجیتال که نه صبر دارد و نه حافظه، پرسش‌های اخلاقی عمیق دربارهٔ سرکوب، هویت نیروهای مسلح و مسئولیت خشونت، پیش از آن‌که پاسخی بیابند، در موج انبوه خبرها، جنجال‌ها و الگوریتم‌های توجه‌محور غرق و محو می‌شوند.

ماندانا زندیان در این شعر بر جاودانگی روح مبارزه و تأثیر انکارناپذیر آن بر بیداری جمعی تأکید می‌کند، جایی که حتی خاموشیِ اجباری نیز در نهایت به موجی تبدیل می‌شود که ستمگران را به ورطه نابودی می‌کشد. با صدا و اجرای شاعر می‌شنوید:

این مقاله وضعیت موجود را با دقت مفهومی می‌کاود. خطرات را (از جمله مداخله خارجی) به درستی شناسایی می‌کند. امید را نه در یک پیروزی سریع، بلکه در «شکست ناپذیریِ خواستِ زیستِ شرافتمندانه» جستجو می‌کند.در همان حال نویسنده تصویری ملموس و عمیق از بن‌بست حاکمیت و امیدوار بودن جامعه ارائه دهد. این متن، سندی است برای درک یکی از پیچیده‌ترین لحظات تاریخ معاصر ایران.

انتخاب میان این واژگان، انتخاب میان دو سرنوشت است.  سپردنِ چک سفیدامضا به مدعیانِ قدرت تحت لوای «انقلاب»، یا صیانت از حق تعیین سرنوشت در بستر یک «خیزش ملی»؟ از کلمه «انقلاب» برحذر باشیم. اگر هدف، رسیدن به یک ایران آزاد و دموکراتیک است، شاید منطق «خیزش ملی» راهبردی عاقلانه‌تر و اخلاقی‌تر باشد. این نگرش، از مصادره شدن آرمان مردم توسط هر گروه از پیش تعیین شده‌ای جلوگیری می‌کند و آینده را واقعاً به دست خود مردم می‌سپارد.

گزارش‌ها از ایران از اختلال وسیع در دسترسی عمومی به اینترنت خبر می‌دهد. کاربران می‌گویند در دهمین روز اعتراضات سراسری و همزمان با فراخوان‌ها برای اعتصابات و گسترش ناآرامی‌ها، کاهش سرعت امروز سطح وسیع‌تری یافته و وی‌پی‌ان‌ها نیز بیش از گذشته دچار اختلال شده‌اند.