حسن حسام

رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «از زندان و شالی‌زارها تا جاده‌های رهایی» – دفتر شعر «بر جاده‌ی رهایی» از حسن حسام

«بر جاده‌ی رهایی» حسن حسام، مجموعه‌ای دو دفتر شعری که نشر مهری منتشر کرده، سندی زنده و انسانی از جان‌سختی کلمات در برابر زندان، شکنجه و فراموشی است. این کتاب روایتگر پیوند ناگسستنی ادبیات و پایداری است؛ جایی که شعر نه تنها صدای مقاومت در دل خفقان، بلکه ابزاری برای ثبت تاریخ زیسته و بازگرداندن خاطرات سوخته به حافظه‌ی جمعی است. حسام با زبانی استعاری از طبیعت شمال — شالیزارها، صنوبرها و آسمان سربی — رنج مشترک انسان و زمین را تصویر می‌کند و حبسیه‌هایش را با دقت رئالیستی از اتاق شکنجه به شعر تبدیل می‌نماید. با این حال، در دل تمام تلخی‌ها، زمزمه‌ای از امید دیالکتیکی جاری است: از نخل‌های شکسته به باغ‌های پربار، از زمستان استبداد به بهاری که «گاهی می‌آید». در نهایت، این مجموعه مانیفست پیروزی اراده و کلمه بر آهن و دیوار است و ثابت می‌کند که شعر متعهد، حافظه‌ی ملت را به سوی رهایی واقعی هدایت خواهد کرد.

ادامه مطلب »
از ما

نه به اعدام – حسن حسام: «قتلگاه»

اعدام یک سیستم است؛ سیستمی که هر بامداد پیش از اذان، با فتوای قاضیان شریعت و طناب دار، جان‌ها را بر دار شرع آونگ می‌کند. حسن حسام در این اشعار، ماشین منظم مرگ را از زاویه‌ای عاطفی برای ما قابل درک می‌کند: صدای مادران دل‌سوخته، فریاد پهلوانان بی‌گناه و زخم یک سرزمین زندانی. روایتی شاعرانه از خشونتی ساختاریافته که نه فقط جسم‌ها، که روح یک ملت را هر روز به دار می‌کشد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نه به اعدام – میزگرد: «قصاب‌خانه بشریت» – با حضور حسن حسام، فریبا ثابت، حسین دولت‌آبادی و شهاب برهان

در میزگرد پیش رو، حسن حسام، فریبا ثابت، حسین دولت‌آبادی و شهاب برهان– نویسندگان، شاعران و روشنفکران معاصر ایران – از زاویه‌ای ادبی، تاریخی و سیاسی به مسئله مجازات اعدام می‌پردازند. این گفت‌وگو روایتی است از تناقض میان دفاع از جان انسان و قتل قانونمند او توسط دولت. با استناد به آرای ویکتور هوگو، کارل مارکس، قرآن و تجربه زیسته در ایران امروز، این میزگرد تلاش می‌کند پرسش بی‌پاسخ را دوباره مطرح کند: آیا می‌توان با کشتن، خشونت را ریشه‌کن کرد؟

ادامه مطلب »
از ما

حسن حسام: باتلاق (قطعه‌ای برای اجرا)

حسام با بهره‌گیری از قالب نمایشنامه نشان می‌دهد که چگونه جنگ‌های ارائه‌شده به نام آزادی و دموکراسی، به‌تدریج به «باتلاق» تبدیل می‌شوند. باتلاق نه برای اجرا، که برای خوانش نوشته شده است؛ و شاید همین فاصله‌ی میان صحنه و صفحه، خود بخشی از معنای اثر باشد: روایتی از جنگ که هرگز تمام نمی‌شود، چون همیشه در حال «بازخوانی» است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«السماء تمطر»: مجموعه داستان‌های حسن حسام به عربی با ترجمه علی حسین‌نژاد

مجموعه داستان‌های حسن حسام با عنوان «السماء التمطر» با ترجمه علی حسین‌نژاد به زبان عربی در انتشارات مهری منتشر شد. قرار است از این کتاب در انستیتو عرب در پاریس از معتبرترین مراکز فرهنگی دنیای عرب رونمایی شود و همچنین در نمایشگاه کتاب قاهره عرضه خواهد شد.

ادامه مطلب »
از ما

حسن حسام: آهو در بند

در این داستان، راوی با وجود تلاش برای توجیه اعمالش، ناخواسته حافظهٔ آسیب‌دیدهٔ قربانی («چشمان آهو») را زنده نگه می‌دارد که برای جلوگیری از تحریف تاریخ حافظهٔ اخلاقی را می‌طلبد تا از تحریف تاریخ جلوگیری کند. تناقض در روایت راوی (بین خشونت و پشیمانیِ پنهان) بازتابی از کشمکش بین فراموشیِ بخشایش‌گر و یادآوریِ عدالت‌خواهانه است. یک داستان به یادماندنی در زمینه «عدالت انتقالی».

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

رونمایی از آثار جدید حسن حسام در گوتنبرگ: شب شعر، مبارزه و آزادی

در شبی به‌یادماندنی در گوتنبرگ، ۹ اثر تازه‌ی حسن حسام، شاعر و فعال سیاسی، با حضور دوستداران شعر و ادبیات رونمایی شد. از مجموعه سه‌زبانه‌ی «رنگین‌کمان» تا «سروده‌های خیابانی» الهام‌گرفته از قیام ملت ایران، این آثار فریاد آزادی و عشق را در کوچه‌های شعر طنین‌انداز می‌کنند.

ادامه مطلب »
از ما

نسیم خاکسار: رنج‌های جانکاه “احیا” در جهانی بی‌شفقت

 نسیم خاکسار در مقاله‌ای که پیش روی شماست مجموعه داستان «کارنامه احیا» اثر حسن حسام را در بستر سنت رئالیسم اجتماعی در سال‌های دهه‌ ۴۰ و ۵۰ ایران بررسی می‌کند. نویسنده با مقایسه‌ای بین داستان عنوان‌دار مجموعه (که زندگی زنی محروم به نام «احیا» را روایت می‌کند) با اثر کلاسیک صادق هدایت («زنی که مردش را گم کرد»)، نشان می‌دهد چگونه شرایط فلاکت‌بار زنان فرودست در طول چهار دهه تغییری نکرده است.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

چهره‌نگاری حسن حسام: «باران می‌بارد، اینجا برقص» ساخته احمد نیک‌آذر

نیک‌آذر در این فیلم، تصویری از یک روشنفکر مقاوم و جست‌وجوگر را ترسیم می‌کند که در بستر تاریخ پرتلاطم ایران، همواره به دنبال حقیقت و عدالت بوده است. این فیلم در خرداد ۱۴۰۲ در فرانکفورت به نمایش درآمد و اکنون توسط تلویزیون برابری منتشر شده است.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

۳۶ امین سالگرد اعدام‌های ۶۷ – داستان «باران می‌بارد» در گفت‌وگو با حسن حسام

«باران می‌بارد» نوشته حسن حسام به تحقیق اولین داستانی است که در ادبیات معاصر ایران بعد از انقلاب درباره کابوس قتل عام زندانیان سیاسی نوشته شده است. نقطه صفر کابوسی است که نه در ۶۷ که در سال ۶۰ آغاز شد. چشم‌انداز ادامه این راه چیست؟ با حسن حسام گفت‌وگویی کرده‌ام.

ادامه مطلب »
اکبر معصوم بیگی، افسانه خاکپور و حسن حسام. پوستر: رادیو زمانه
رویدادهای فرهنگی و هنری

میزگرد زمانه درباره نقش کانون نویسندگان ایران و نقش نویسندگان تبعیدی در قیام ژینا

کانون در جریان قیام در چه وضعیتی قرار داشت و هم‌اکنون با توجه به بالا گرفتن سرکوب‌ها در چه وضعی قرار دارد؟ بیانیه‌های کانون تا چه حد موثر بودند؟ کانون نویسندگان ایران در تبعید که نویسندگان آزادیخواه تبعیدی را زیر سقف خود گرد آورده و همچنین نویسندگان و شاعران تبعیدی در خارج از ایران چه تلاش‌هایی برای شکستن سانسور و رساتر شدن صدای خواسته‌های ملت انجام دادند؟

ادامه مطلب »