حسین نوش آذر

قتل رجب‌زاده و رمان «برلین الکساندرپلاتس» هر دو نمونه‌ای از خشونتی هستند که در بستر «ساختار فرصت» رخ می‌دهد؛ یعنی زمانی که شرایط اجتماعی و سیاسی (مانند دوقطبی شدن جامعه، بسته بودن راه‌های مسالمت‌آمیز و مشروعیت یافتن خشونت دولتی یا ایدئولوژیک) زمینه را برای تبدیل خشم فردی به قتل سازمان‌یافته یا نیمه‌سازمان‌یافته فراهم می‌کند. نویسنده با مقایسه این دو روایت نشان می‌دهد که خشونت نه یک اتفاق شخصی، بلکه بازتابی از ساختارهای بزرگ‌تر و تکرار تاریخی چرخه‌ای است که قربانیان را به آمار تقلیل می‌دهد، اما تأکید می‌کند که پرونده رجب‌زاده برخلاف برلین ۱۹۲۹ هنوز باز است و نتیجه آن به کنش امروز جامعه و نهادها بستگی دارد.

در شعر بلند «دنیا زنی است به نام سهیلا»، محمد حیاتی از چهرهٔ زنی به نام سهیلا، اسطوره‌ای خلق می‌کند که هم‌زمان نماد وطن زخم‌خورده،

هفدهم ژانویه ۲۰۲۶، درست پنج روز پس از خونین‌ترین سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴، صدها نفر در پانتئون پاریس گرد آمدند تا از مردم ایران حمایت کنند. بدون پرچم ایران، بدون نمادهای ملی فرانسه – فقط گروه کوچکی با ده‌ها پرچم کردستان، مسلط بر فضا. این صحنه، تلخ‌ترین چهره همبستگی را نشان داد: جایی که در اوج عزای جمعی، شکاف‌های هویتی پررنگ‌تر می‌شوند و حتی پرچم‌ها می‌توانند زخم‌های کهنه را باز کنند.

نشریه ادبی بانگ از اردیبهشت‌ماه با اختصاص دوسیه‌ای به «ادبیات مهاجرت»، نه‌تنها به معرفی آثار این حوزه می‌پردازد، بلکه با کاوش در مفهوم این ژانر، آن را از ادبیات تبعید و دیاسپورا متمایز می‌کند. این مقاله با نگاهی به نظریه‌های هومی بابا، پل ریکور و ادوارد سعید، نقش روایت‌های مهاجرت را در بازسازی هویت، مقاومت زبانی و چالش با ساختارهای قدرت جهانی بررسی می‌کند و دعوتی است برای تأمل عمیق‌تر در این حوزه پویا.

«باران می‌بارد» نوشته حسن حسام به تحقیق اولین داستانی است که در ادبیات معاصر ایران بعد از انقلاب درباره کابوس قتل عام زندانیان سیاسی نوشته شده است. نقطه صفر کابوسی است که نه در ۶۷ که در سال ۶۰ آغاز شد. چشم‌انداز ادامه این راه چیست؟ با حسن حسام گفت‌وگویی کرده‌ام.

راوی این رمان، یک وکیل به نام یوسف بنی‌عالمی در مهمانخانه‌ای در پاریس چشم می‌گشاید و درمی‌یابد که ظاهراً بخشی از حافظه‌اش را از دست داده. آیا واقعا چنین است یا او نمی‌خواهد بخش‌هایی از گذشته‌اش را چنان که اتفاق افتاده به یاد بیاورد؟