م. روانشید، شاعر و روزنامهنگار، در تازهترین یادداشت خود پرسشی بنیادین را پیش کشیده که این روزها ذهن بسیاری از اهالیِ قلم را مشغول کرده است: آیا هوش مصنوعی میتواند جای یک انسانِ صاحبدرد و اندیشه را بگیرد؟ او با تکیه بر «نداشتهها» و «نادانیهای» خود، پاسخی قاطع به این پرسش داده است.
دیانا پی. اسنایدر، مترجم ادبی، در مقالهای در World Literature Today هوش مصنوعی مولد را نه فناوری بیطرف، بلکه ابزار جدیدی برای سلطه طبقهای از میلیاردرهای ترانسهیومنیست میداند که با دزدی مالکیت معنوی، نابودی زبانهای بومی و مصرف وحشتناک آب و برق، استعمار تازهای را رقم میزنند.
کنت کروننبرگ، مترجم باتجربه، هشدار میدهد: ترجمه رمانهای تجاری با هوش مصنوعی نه یک آزمایش، که آغاز حذف سیستماتیک مترجمان انسانی است؛ فرآیندی که مهارت، همدلی و تحول فکری را قربانی سود شرکتی میکند و جامعه را به سوی مهارتزدایی و یکنواختی زبانی سوق میدهد.
با هجوم کتابهای تولیدشده توسط ماشین به بازارهای آنلاین، یک ابتکار جدید در بریتانیا نشان «ادبیات ارگانیک» را معرفی کرده است تا به خوانندگان کمک کند کتابهایی را که توسط نویسندگان واقعی نوشته شدهاند، شناسایی کنند.
ریه کودان، رماننویس ژاپنی، در «برج همدلی توکیو» با بهرهگیری از هوش مصنوعی و بررسی نقش زبان، بهویژه کاتاکانا، تصویری پیچیده از جامعه مدرن ژاپن ارائه میدهد. این رمان جنجالی، که برنده جایزه آکوتاگاوا ۲۰۲۴ شد، از طریق داستان یک معمار و برجی برای مجرمان، به موضوعات همدلی، هویت و تناقضات اجتماعی میپردازد.
سرویس ترجمه داستان با هوش مصنوعی GlobeScribe.ai در بریتانیا راهاندازی شد و با هزینه ۱۰۰ دلار به ازای هر کتاب و زبان، نوید دسترسی جهانی به ادبیات را میدهد. اما این ابتکار موجی از موافقتها و مخالفتها را برانگیخته است.
رمان علمی-تخیلی «برج همدلی توکیو» نوشته ریه کودان، که برنده جایزه آکوتاگاوا شده، به رابطه انسان و هوش مصنوعی و تأثیرات اجتماعی آن در عصر دیجیتال میپردازد. داستان در آیندهای نزدیک رخ میدهد و با اشاره به ساخت برج بابل، به فقدان زبان مشترک و کاهش همدلی در جامعه اشاره دارد.
این گفتوگوی داستانی، با بازیگوشی هوشمندانهای مرزهای خلاقیت انسان و ماشین را محک میزند. نویسنده با دستکاری مداوم دستورات (از طنز قاجاری تا کافکایی و هدایتوار)، نهتنها توانایی چتجیپیتی در تقلید سبکها را عیان میکند، بلکه تناقض ذاتیاش را هم برملا میسازد: هوش مصنوعی میتواند «صدای» هدایت را جعل کند، اما هرگز «خونریزی قلم» او را ندارد.
داستانی که هوش مصنوعی نوشت با تأکید بر تفاوت بین غم انسانی و تقلید ماشینی به پایان میرسد و خواننده را با پرسشهای فلسفی درباره ماهیت احساسات و خلاقیت مواجه میکند.
