حافظه جمعی

از دست ندهید

فتانه فراهانی: «پسااعدام» – میان دادخواهی و سکوت، انگ و فقدان، و روایت‌های ازهم‌گسیخته

اعدام سیاسی با مرگ محکوم پایان نمی‌یابد؛ پیامدهای آن در زندگی بازماندگان، روابط خانوادگی و حافظهٔ نسل‌های بعد ادامه پیدا می‌کند. فتانه فراهانی در این جستار از مستند «من سعی می‌کنم فراموش نکنم» ساختهٔ پگاه آهنگرانی می‌آغازد و سپس مفهوم «پس‌زیست‌های اعدام» را بررسی می‌کند؛ از سکوت و انگ اجتماعی تا مسئولیت‌های مراقبتی، انتقال خاطره و دادخواهی. نویسنده با بهره‌گیری از مطالعات تاریخی، فمینیستی و تطبیقی نشان می‌دهد که تجربهٔ خانواده‌های اعدام‌شدگان را نمی‌توان به الگویی واحد از فقدان و مقاومت فروکاست. در این نگاه، دادخواهی یکی از شیوه‌های مواجهه با گذشته‌ای است که پیامدهای آن همچنان در زندگی زندگان جریان دارد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «کتاب و ترانه»؛ دو شکل به یاد آوردن و زیستن در حقیقت – نگاهی به «از کتاب‌ها و ترانه‌ها» نوشته‌ فرشته مولوی

کتاب و ترانه، در نگاه فرشته مولوی، دو شکل به‌یادآوردن‌اند و دو راه برای زیستن در حقیقت. نسیم خلیلی در این جستار نشان می‌دهد که مجموعه «از کتاب‌ها و ترانه‌ها» چگونه از دانشنامه و کتاب‌شناسی تا فادو و ترانه ندا، حافظه جمعی را در برابر فراموشی، سانسور و ابتذال زنده نگه می‌دارد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «عاشقانه‌هایی نشسته بر متن تاریخ» – رمان «کوچه‌ی ریشه‌کنی مالاریا پلاک ۳۷» حمید حیاتی

در رمان «کوچه‌ی ریشه‌کنی مالاریا پلاک ۳۷» حمید حیاتی، عاشقانه‌های تودرتو با خاطرهٔ کودتای ۲۸ مرداد، آرمان‌های سیاسی و جزئیات زندگی روزمره پیوند می‌خورند. نسیم خلیلی در این جستار نشان می‌دهد چگونه کوچه به فضایی برای بازنمایی حافظهٔ جمعی و تعارض‌های اجتماعی بدل می‌شود و عشق، میان میل به زندگی و الزام مبارزه، سرنوشتی پرفرازونشیب می‌یابد. خوانش او بر نقش گفت‌وگوها، جزئیات و استعارهٔ بیماری در روایت تجربهٔ زیستهٔ آدم‌های معمولی تمرکز دارد؛ آدم‌هایی که تاریخ در روابط و انتخاب‌هایشان رسوب کرده است.

ادامه مطلب »