دیستوپیا

رویدادهای فرهنگی و هنری

میترا داوودی: «دیستوپیا چگونه به ما هشدار می‌دهد؟» – روایت آینده‌ای که نباید از راه برسد

ادبیات دیستوپیایی از آینده سخن می‌گوید، اما مخاطب واقعی آن انسانِ امروز است. از فاجعه زیست‌محیطی و سلطه فناوری تا حکومت تمامیت‌خواه، نویسنده جهانی را تا مرز فروپاشی پیش می‌برد تا از خلال آن خطری را که هنوز می‌توان از وقوعش جلوگیری کرد نشان دهد. گایانه مورادیان و آنا کاراپتیان در پژوهشی درباره ویژگی‌های روایت دیستوپیایی نشان می‌دهند که هشدار فقط در مضمون این آثار نهفته نیست؛ شیوه روایت، زبان و تصویرپردازی نیز در ساختن این احساس خطر نقش دارند.

ادامه مطلب »
دوسیه

ادبیات دیستوپیایی: روایت آینده برای فهم اکنون

از ۱۹۸۴ و دنیای قشنگ نو تا سرگذشت ندیمه و دیستوپیاهای اقلیمی معاصر، ادبیات دیستوپیایی آینده را به آزمایشگاهی برای شناخت اکنون بدل کرده است. این دوسیه در دوازده قسمت، سازوکارهای روایی این ژانر و نسبت آن با قدرت، تاریخ، زبان، حافظه، خلوت، بدن، فضا، بحران اقلیمی، مقاومت و امید را بررسی می‌کند و در پایان، با بازگشت به ادبیات فارسی ــ از «س.گ.ل.ل» صادق هدایت و «سال ۱۳۸۸» فریدون تنکابنی تا فرار از مجتمع دخترانه محبوبه موسوی و ۵۶ درجه ــ می‌پرسد: آیا می‌توان از تبار ویژه‌ای برای «دیستوپیای ایرانی» سخن گفت؟

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

میترا داوودی: ادبیات دیستوپیایی؛ تاریخچه‌ای از ترس‌های ما

از «ما»ی زامیاتین و «۱۹۸۴» اورول تا «سرگذشت ندیمه» و «بازی‌های گرسنگی»، ادبیات دیستوپیایی هر بار در دوره‌ای از بحران و اضطراب اجتماعی رونق گرفته است. تاریخ این ژانر را می‌توان تاریخ دگرگونی ترس‌های انسان مدرن نیز دانست: ترس از دولت تمامیت‌خواه، جنگ و نابودی اتمی، فناوری، سلطه شرکت‌ها، کنترل بدن و سرانجام جهانی که نسل جوان احساس می‌کند از او به ارث برده است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

چرا از دیستوپیای واقعی می‌ترسیم اما داستان دیستوپیایی را دوست داریم

  لیلا لُعَلَمی در جُستاری تناقض آشنای عصر شبکه‌های اجتماعی را می‌کاود: مردم با دیدن خبر نظارت، جنگ الگوریتمی، اخراج جمعی یا فاجعهٔ اقلیمی می‌پرسند «الان در کدام مرحلهٔ دیستوپیا هستیم؟»؛ اما همان آدم‌ها داستان‌های آیندهٔ سیاه را با لذت می‌خوانند. پاسخ او این است که آینده هنوز نوشته نشده، قدرت یک‌سویه نیست، و تخیلِ بدترین جهان می‌تواند به‌جای تسلیم، نوعی تمرین اخلاقی و حتی امید باشد

ادامه مطلب »