در داستان «روضه‌ی آخر» نوشته مریم کمانی، بازگشت زنی مهاجر به خانه‌ی پدری برای فروش آن، خاطره خشونتی دیرپا را زنده می‌کند که در پس ظواهر مذهبی و مناسبات مردسالارانه پنهان مانده و سرنوشت یک خانواده را تباه کرده است. با این حال، وقتی که مینا به تصمیم می‌رسد، روزنه‌ای برای حفظ خاطره خواهر و تبدیل خانه‌ای آکنده از هراس و سوگ به مکانی برای زندگی گشوده می‌شود.
جامعه‌ی تبعید جامعه‌ای یک‌دست و همگن نیست. در یک سوی این جغرافیای پناهندگی، کسانی ایستاده‌اند که به‌دلیل خطر جانی مجبور به ترک وطن از دوبایزید و بلوچستان و آستارا شده‌اند و در سرمای استخوان‌سوز و گرمای طاقت‌فرسا خواهان محو نظام خوف هستند. در سوی دیگر، مهاجرانی حضور دارند که انگیزه‌شان از مهاجرت، تحصیل یا دست‌یابی به زنده‌گی‌ی بهتر بوده است. در کنار این دو گروه، دسته‌ی سومی نیز وجود دارد؛ همان همه‌چیزخورهایی که با پاسپورت آبی در جیب، بخشی از جامعه‌ی تبعید را شکل می‌دهند. گیریم این تبعید، بدلی و تقلبی باشد. یک نمونه: آقا‌فری در فرانکفورت.
