حسین دولتآبادی در این یادداشت با صداقت تمام از تنش درونی خود سخن میگوید: در فرهنگی که فروتنی و پرهیز از «من» گفتن فضیلت است، چگونه میتوان «خود را عرضه کرد» (se vendre) بدون آنکه به خودستایی و تکبر آلوده شویم؟ او اعتراف میکند که «منِ» سنگین برخی هنرمندان برایش تحملناپذیر است و خود نیز، با ریشه در عرفان ایرانی، هرگز فروشندهٔ خوبی برای ارزشهای خویش نبوده است.
در رمان کلاسیک «ماجراهای هاکلبری فین» مارک تواین، هاک، پسر نوجوان سفیدپوست، همراه با جیم — بردهٔ سیاهپوستی که برای رهایی از بردگی گریخته — سفری پرماجرا را بر رود میسیسیپی آغاز میکنند. جیم در آن روایت، هرچند نماد همدلی و انسانیت است، بیشتر در سایهٔ نگاه کودکانه و طنزآمیز هاک قرار دارد. اما پرسیوال اورت در رمان «جیمز» با جسارت تمام زاویهٔ دید را از هاک به جیم منتقل میکند و او را از حاشیه به متن اصلی میآورد. این بازآفرینی قدرتمند، نه تنها داستان فرار و بقا را دوباره روایت میکند، بلکه با عمقی انسانشناسانه و فلسفی، لایههای تاریک بردهداری، تبعیض نژادی، قدرت زبان و جستوجوی کرامت انسانی را پیش روی خواننده میگشاید و روایتی نو، تأملبرانگیز و بهیادماندنی از مبارزه برای آزادی خلق میکند.
