بانگ نیوز

 مراسم خاکسپاری بهرام بیضایی در کالیفرنیا نه تنها سوگواری، بلکه پاسداشتی از زندگی پربار بیضایی بود؛ هنرمندی که هرگز در برابر سانسور سر خم نکرد و تا پایان، ایران را در قلب و آثارش زنده نگه داشت.

مارها خشک و گویا هستند: از هر چهار ونزوئلایی، یک نفر وطن خود را ترک کرده است. اما پشت این ارقام، داستان واقعی چیست؟ روایت تلخ فروریزی یک کشور ثروتمند نفتی، نه در آتش جنگ، بلکه در باتلاق سیاست‌های شکست‌خورده، تحریم‌های فلج‌کننده و رویایی دروغین که جامعه ای را از هم گسست و میلیون‌ها نفر را آواره کرد. اینجا داستان ونزوئلا است، سرزمینی که روزی «عربستان سعودی آمریکای لاتین» خوانده می‌شد و امروز صحنه یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های مهاجرت در تاریخ معاصر است. داستانی که از میانه‌های ماراکایبو تا مرزهای آمریکا کشیده می‌شود و قلب آن در کتاب خاطرات یک روزنامه‌نگار به نام «سرزمین مادری» می‌تپد.

محسن اسدی با رمان «روزی روزگاری آزادی؛ روایت عشق و انقلاب تبریز» زندگی افسانه‌ای هوارد باسکرویل، معلم آمریکایی مدرسه مموریال تبریز را احیا کرده است؛ معلمی که در راه آزادی و عدالت جان باخت و حالا در روایتی شورانگیز، با شخصیت‌های خیالی چون ثریا و نریمان، به نمادی از مبارزه و عشق تبدیل شده. نسیم خلیلی می‌گوید در این رمان تاریخ نه بریده می‌شود و نه از نو ابداع می‌گردد، بلکه خواننده به سادگی در آن زندگی می‌کند.

بهرام بیضایی که فرهنگ را خانه‌ی حقیقی خود می‌دانست، عمر خویش را به پاسداری، بازخوانی و زنده ‌نگه‌داشتن اسطوره‌ها، آئین‌ها، تاریخ، زبان، و نمایش ایران سپرد؛ و در برابر جهل و دشمنی دولتی و تنگ‌نظری برخی از اطرافیانش، از عشق عمیق خود به ایران نکاست و از میراث فرهنگی‌اش دست نکشید. او با توشه‌ای سترگ از آفرینش‌های هنری، هستیِ خویش را جاودانه ساخت.

عباس امانت در کتاب «گاه‌شماری خورشیدی و پایداری نوروز در هویت فرهنگی ایران» نشان می‌دهد که تقویم خورشیدی ایرانی، فراتر از ابزاری برای شمارش روزها،

در حالی که در سالن سینمای پاریس مشغول تماشای فیلم ژاپنی «استاد کابوکی» بود، ناگهان خبر درگذشت بهرام بیضایی روی صفحه موبایلش ظاهر شد؛ لحظه‌ای غریب و پرمعنا برای محمد حقیقت، منتقد و دوست قدیمی این سینماگر بزرگ، که شیفتگی بیضایی به هنر و تئاتر ژاپن را به خوبی می‌دانست و همین تقارن، موجی از خاطرات مشترک، از شب‌گردی‌های پاریس تا همراهی در جشنواره نانت و برگزاری مرور آثار او در سینماتک فرانسه را در ذهنش زنده کرد.

در آثار بهرام بیضایی، داغ ننگ نه تنها یک پدیدهٔ اجتماعی، بلکه ابزاری قدرتمند برای طرد و کنترل افراد متفاوت است. بررسی جامعه‌شناختی دوازده اثر او بر اساس نظریهٔ اروینگ گافمن نشان می‌دهد که بیضایی بیشترین توجه را به داغ‌های جنسیتی، طبقاتی، نژادی و عقیدتی معطوف کرده و شخصیت‌های زن و مردش را قربانیان برچسب‌های غیرحقیقی جامعه‌ای مردسالار، واپس‌گرا و منفعت‌طلب ترسیم می‌کند.

بهرام بیضایی، یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های سینمای نوین و تئاتر ایران، در روز تولد ۸۷ سالگی خود – پنجم دی ۱۴۰۴ – در آمریکا درگذشت. دوسیه بانگ درباره این ایرانی ترین هنرمند ایران را می‌خوانید:

«بدری» نه فقط یک داستان عاشقانه‌ی تلخ، بلکه کاوشی ظریف در بحران مردانگی، دروغ به عنوان شیوه بقا، و امکان (یا عدم امکان) رهایی از خودِ قدیمی است.

حسین نوش‌آذر در این مقاله کتاب جدید عباس امانت با عنوان «گاه‌شماری خورشیدی و پایداری نوروز در هویت فرهنگی ایران» را بررسی می‌کند. امانت در

«رؤیاهایی که در شب می‌خندند»، جدیدترین دفتر شعر سارا پورجوادی، بیش از آنکه مجموعه‌ای از اشعار سپید باشد، نقشه‌ای است برای ادامه‌دادن. این مقاله با عبور از عنوان نمادین کتاب و با تکیه بر نظریه‌هایی از فمینیسم تا روان‌کاوی، نشان می‌دهد که این اشعار چگونه با زبانی ساده و تصاویری ملموس، سه‌گانۀ «سیاست مراقبت»، «سوگ و احیا» و «زیست روزمره در محاصرۀ خشونت» را در هم می‌تنند تا امیدی کم‌حجم اما پایدار برای زیستن بیافرینند.

دومینو» رمانی است دربارهٔ گذر از انفعالِ قربانی‌پنداری به فعال بودنِ جست‌وجوگر معنا؛ اثری که با پیوند داستان‌های شخصی، تاریخ جمعی و فلسفه، از رنج فرشی انسانی می‌بافد و پرسش نهایی را همچون میراثی به خواننده می‌سپارد: ما چه معنایی را در رنج‌های خود خواهیم یافت؟