بانگ نیوز

چه خبر؟

امضاء محفوظ: «رقصِ تن، حافظه‌ی شهر» – «برقصا» نوشتۀ احمد درخشان به‌مثابه سندی ادبی از ایرانِ پس از ۱۴۰۱

چگونه می‌توان تجربهٔ سرکوب و مقاومت را در ادبیات، از مسیر بدن و حواس ثبت کرد؟ یادداشت «رقصِ تن، حافظه‌ی شهر» رمان «برقصا» نوشتهٔ احمد درخشان را با این پرسش می‌خواند و پیوند رقص نیما، حافظهٔ بدنی و شهر تب‌زدهٔ کرج را بررسی می‌کند. نویسندهٔ یادداشت، زبان موسیقایی و هذیانی رمان را راهی برای بازآفرینی تجربهٔ ایرانِ پس از ۱۴۰۱ می‌داند؛ درعین‌حال، با نقد زیاده‌روی بلاغی و تصویرهای شوک‌آور، می‌پرسد آزار خواننده تا کجا به شناخت می‌انجامد و از کجا به تکرار بدل می‌شود.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

جایزه ملی کتاب آمریکا به رمانی درباره آوارگی فلسطینیان و خاطرات زندان در مصر رسید

در هفتادوهفتمین دوره جایزه ملی کتاب آمریکا، رمان «پارادیزو ۱۷» نوشته هانا لیلیت اسعدی، با محوریت آوارگی فلسطینیان پس از نکبت ۱۹۴۸، جایزه بخش داستان را دریافت کرد. در بخش ادبیات غیرداستانی نیز عبدالرحمن الجندی برای کتاب «هُنا»، روایتی از انقلاب و شش سال زندان سیاسی در مصر، برگزیده شد. این دوره از جوایز با غیبت اجباری برخی نویسندگان خاورمیانه‌ای به دلیل مشکلات صدور ویزای آمریکا همراه بود.

ادامه مطلب »
بررسی کتاب

خورشید رشاد: «خانه‌ای که خانه نیست»: رمان «یکی دیگر» نوشته نگار علی‌اکبرزاده

خورشید رشاد در خوانشی از رمان «یکی دیگر» نوشته‌ی نگار علی‌اکبرزاده، رابطه‌ی عاشقانه‌ی دو زن ایرانی در آلمان را از منظر تعلق، خشونت جنسیتی و نابرابری قدرت بررسی می‌کند؛ رابطه‌ای که تفاوت موقعیت اجتماعی و حقوقی دو زن، معنای آزادی و امکان همبستگی را در آن به پرسش می‌کشد.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

درگفت‌وگو با فرشته پاریزی: تقسیم کار در دستگاه جنایت و مرز میان ناچاری و همدستی

در داستان «لکه‌ها»، فرشته پاریزی به‌جای روایت مستقیم جنایت، به سراغ کارگرانی می‌رود که مأمور پاک‌کردن آثار آن هستند. او در گفت‌وگو با «بانگ» از انتخاب این زاویه دید، سازوکار دستگاه جنایت و مرز مبهم میان مسئولیت حرفه‌ای و مسئولیت اخلاقی سخن می‌گوید. پاریزی با اشاره به مفهوم «ابتذال شر» هانا آرنت، نشان می‌دهد چگونه امر هولناک در زندگی روزمره ادغام می‌شود. از نگاه او، داستان با ثبت رد قربانیان و آشکارکردن تدریجی گذشته، در برابر همان فرایند حذف و فراموشی می‌ایستد که روایتش می‌کند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

حسن حسام: استقلال کانون از دفاع بی‌استثنا از آزادی بیان جدا نیست

حسن حسام، نویسنده و عضو قدیمی کانون نویسندگان ایران، در گفت‌وگو با تلویزیون برابری، استقلال از حکومت و احزاب و دفاع از آزادی بی‌حصر و استثنای اندیشه و بیان را مبنای تداوم این نهاد می‌داند. او با مرور تجربهٔ سرکوب نویسندگان و پیوند سانسور حکومتی، خودسانسوری و بحران نشر تأکید می‌کند که کانون، با وجود تفاوت‌های فکری اعضایش، نمی‌تواند بدون حفظ این اصل به فعالیت خود معنا دهد.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

مسعود مافان: نشر در تبعید، راهی برای انتشار آثار ممنوعه گشود؛ به بهای سنگین برای ناشران

درگذشت مسعود فیروزآبادی، بنیان‌گذار انتشارات آرش در سوئد، فرصتی برای بازنگری در نقش ناشران مستقل فارسی در تبعید و تلاش آنان برای مقابله با سانسور فراهم کرده است. مسعود مافان، مدیر نشر باران و از فعالان باسابقه نشر فارسی در خارج از کشور، در گفت‌وگو با «بانگ» از جایگاه انتشارات آرش در کنار نشر نوید و خاوران، انتشار آثار نویسندگانی چون احمد شاملو و هوشنگ گلشیری و تأثیر نشر در تبعید بر فضای فرهنگی ایران سخن می‌گوید. او ضمن تأکید بر امکاناتی که این ناشران برای انتشار آثار ممنوعه فراهم کردند، به محدودیت‌های اقتصادی و هزینه‌های سنگینی نیز اشاره می‌کند که ادامه فعالیت در این عرصه بر ناشران تحمیل کرده است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

وقتی ماشین به نویسنده اتهام می‌زند؛ ماجرای جایزه کین و خطای داوری درباره هوش مصنوعی

یک داستان‌نویس زیمبابوه‌ای که برنده یکی از معتبرترین جوایز ادبی آفریقا شده بود، ناگهان با اتهام استفاده از هوش مصنوعی روبه‌رو شد. مبنای اتهام، نتیجه یک نرم‌افزار تشخیص متن ماشینی بود. اما بررسی مستقل برگزارکنندگان جایزه کین نشان داد که شواهد موجود از نویسندگی انسانی اثر پشتیبانی می‌کنند. این پرونده، فراتر از سرنوشت یک جایزه ادبی، پرسشی اساسی درباره آینده ادبیات مطرح کرده است: آیا می‌توان تشخیص اصالت یک اثر و اعتبار حرفه‌ای نویسنده را به الگوریتم‌ها سپرد؟

ادامه مطلب »
از دست ندهید

محمدرفیع محمودیان: «از اودیسئوس تا سندباد بحری» – گونه‌های رویکرد خود به خانه

محمدرفیع محمودیان در مقاله «از اودیسئوس تا سندباد بحری: گونه‌های رویکرد خود به خانه» با مقایسه چهار الگوی اسطوره‌ایِ بازگشت، تبعید، هجرت و ماجراجویی، نسبت انسان با خانه و هویت خویش را بررسی می‌کند. از اشتیاق اودیسئوس به بازگشت و بی‌خانمانی در اسطوره یهودی تا تسخیر سرزمین نو در هجرت و خوش‌باشی سندباد بحری، نویسنده نشان می‌دهد که خانه تنها یک مکان فیزیکی نیست، بلکه عرصه‌ای برای بازشناسی، بازآفرینی یا حتی محوشدن «خود» است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

کمک‌هزینه نورلا برای ترجمه ادبیات نروژ؛ فرصتی برای مترجمان فارسی‌زبان

بنیاد «نورلا»، حامی معرفی ادبیات نروژ در جهان، برای تهیه نمونه ترجمه کتاب‌های نروژی کمک‌هزینه پرداخت می‌کند. این برنامه برای مترجمانی که مستقیماً از نروژی

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

نخستین برنامه رادیویی بانگ: به پاس ادبیات، در ستایش زندگی

نخستین شماره «بانگ نوا»، مجله ادبی شنیداری نشریه «بانگ»، با اجرای پدرام خدادادیان منتشر شد. این برنامه با هدف دسترس‌پذیرتر کردن شعر و داستان، ثبت صدای نویسندگان و شاعران و ایجاد فضایی برای نقد و گفت‌وگوی ادبی شکل گرفته است. «بانگ نوا» که در حال حاضر با امکانات محدود و همکاری داوطلبانه تولید می‌شود، امیدوار است با مشارکت علاقه‌مندان به گویندگی و تدوین، به برنامه‌ای منظم و پرشمارتر تبدیل شود و در آینده امکان پخش رادیویی مستقل را نیز فراهم کند.

ادامه مطلب »
از دیگران

نسیم خلیلی: از خویشتن تا مصر؛ نگاهی به «جان‌شیفتگان» نجیب محفوظ

رمان «جان‌شیفتگان» نجیب محفوظ چگونه جست‌وجوی هویت فردی را به سرنوشت جمعی و تاریخ مصر پیوند می‌زند؟ نسیم خلیلی در این خوانش، با تأمل در گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، حضور سیاست در زندگی روزمره و شیوهٔ روایت، مسیر این پیوند را دنبال می‌کند. مقاله از رنج، آرمان‌خواهی و پرسش خوشبختی آغاز می‌کند و به حافظهٔ جمعی، فرهنگ عامه و جغرافیای قاهره می‌رسد؛ عناصری که در کنار یکدیگر، خواندن رمان را به فرصتی برای بازاندیشی در خویشتن و سفر به جهان تاریخی و فرهنگی مصر بدل می‌کنند.

ادامه مطلب »
از ما

دیدگاه- امین اطمینان: «عادت‌های صبحگاهی، عادت‌های بد و عادت‌های خوب»

در داستان‌های کوتاه آسیه نظام‌شهیدی، خاطرهٔ مشهدِ پیش از سال ۱۳۵۷ با زندگی زنانی گره می‌خورد که پس از آن، با محدودیت‌های تازه و حسِ ازدست‌رفتگی روبه‌رو شدند. این جستار با مرور دو مجموعه‌داستان او نشان می‌دهد چگونه جزئیاتی چون خیابان‌ها، پوشش و رفتارهای روزمره، ردّ آن دگرگونی را در زندگی شخصیت‌ها آشکار می‌کنند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

از کتاب‌های ممنوعه تا اسناد سانسور؛ ایرلند گذشته خود را به آرشیو می‌سپارد

انتقال حدود ۱۲ هزار کتاب ممنوعه و اسناد سانسور به آرشیو ملی ایرلند، فرصتی برای بررسی پیوند قدرت سیاسی، اخلاق رسمی و ادبیات فراهم می‌کند. این گزارش، از قانون سانسور انتشارات در ۱۹۲۹ و ممنوعیت آثار ادنا اوبراین و جان مک‌گاهرن تا اصلاحات قانونی و تبدیل کتاب‌های ممنوعه به میراث فرهنگی را مرور می‌کند. پرسش محوری آن، اهمیت دسترسی به پرونده‌های تصمیم‌گیری برای بازسازی تاریخ سانسور است؛ پرسشی که در پایان، با اشاره به نبود آرشیوی عمومی و جامع از ممیزی کتاب در ایران دنبال می‌شود.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

احمد خلفانی: «ما سه نفر بودیم»

با مرگ خبیر، جمع سه‌نفره‌ای از دوستان قدیمی از هم می‌پاشد؛ اما آنچه باقی می‌ماند، فقط اندوه فقدان نیست. وهاب از تنها ماندن می‌ترسد و راوی در فکر ترک شهر و آغاز زندگی دیگری در برلین است. احمد خلفانی در «ما سه نفر بودیم»، از خلال شبی پراضطراب و خاطره‌های یک دوستی، مرز باریک میان همراهی و وابستگی را می‌کاود. داستان، خواننده را با تنشی دشوار روبه‌رو می‌کند: نیاز یکی به حضور دیگری، درست هنگامی که دیگری می‌خواهد فاصله بگیرد.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

بانگ در گفت‌وگو با مسعود کدخدایی: «مسعود فیروزآبادی؛ ستیز با تیغ تیز سانسور»

درگذشت مسعود فیروزآبادی، بنیان‌گذار انتشارات آرش در سوئد، فرصتی برای بازنگری در نقش ناشران پیشگام فارسی در تبعید و مبارزه آنان با سانسور فراهم کرده است. مسعود کدخدایی، نویسنده و آشنا با تاریخ نشر در تبعید، در گفت‌وگو با «بانگ» از خاطرات خود با فیروزآبادی می‌گوید؛ ناشری که کتاب‌ها را با خودروی شخصی از کشوری به کشور دیگر می‌برد تا به دست خوانندگان برساند. کدخدایی در این گفت‌وگو، ضمن تأکید بر نقش انتشارات آرش در انتشار آثار ممنوعه، به مشکلات ساختاری نشر فارسی در خارج از کشور، از پراکندگی ناشران و هزینه‌های توزیع تا تغییر عادت‌های مطالعه و ضرورت گسترش نشر دیجیتال می‌پردازد و بر اهمیت تداوم راه پیشگامانی چون فیروزآبادی تأکید می‌کند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«آن زن» نوشتهٔ مهسا نیکان منتشر شد

«آن زن»، نخستین کتاب مهسا نیکان، از سوی نشر آسمانا منتشر شد. این رمان، زندگی زنی کُرد و مهاجر در نروژ را روایت می‌کند که در نامه‌هایی خطاب به معشوق غایب افغانستانی‌اش، از عشق، تبعید و تنهایی می‌نویسد؛ روایتی که فقدان شخصی را با سرگذشت رانده‌شدگان از سرزمین مادری پیوند می‌زند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

وقتی نویسنده باید ثابت کند که نویسنده است؛ بحران اصالت ادبی در عصر هوش مصنوعی

گسترش هوش مصنوعی مولد، مناسبات اعتماد در جهان نشر را دگرگون کرده است. اکنون نویسندگان نه‌تنها نگران استفاده بدون اجازه از آثارشان برای آموزش هوش مصنوعی‌اند، بلکه ممکن است ناچار شوند ثابت کنند نوشته‌هایشان محصول خلاقیت خودشان است. گزارش تازه مجله «وایرد» نشان می‌دهد چگونه ابزارهای ثبت فرایند نوشتن، در واکنش به اتهام‌های استفاده از هوش مصنوعی، در حال ورود به صنعت نشر هستند؛ ابزارهایی که قرار است از نویسندگان دفاع کنند، اما خود پرسش‌های تازه‌ای درباره حریم خصوصی، نظارت و آزادی خلاقیت به وجود می‌آورند.

ادامه مطلب »
بررسی کتاب

شیرین عزیزی مقدم: «در ریگستان مردگان نمی‌میرند» ـ خوانشی از رمان «من ببر نیستم، پیچیده به بالای خود، تاکم» محمدرضا صفدری

در ریگستانِ محمدرضا صفدری، مردگان از زندگی کنار نمی‌روند و آدم‌ها، درختان و ارواح در سرنوشت یکدیگر تنیده‌اند. شیرین عزیزی مقدم در این خوانش از رمان «من ببر نیستم، پیچیده به بالای خود، تاکم»، پیوند مرگ و زندگی، تکرار نام‌ها و گم‌گشتگی هویت را بررسی می‌کند؛ جهانی که در آن زبان بومی جنوب، اسطوره‌ها و روایت‌های تودرتو، مرزهای زمان و واقعیت را درمی‌نوردند و زندگی، با همه خشونت‌ها و ویرانی‌هایش، همچنان ادامه می‌یابد.

ادامه مطلب »
از ما

ناهید شمس: بندناف

در اتاق زایمان، بندنافی که باید بریده شود، به رشته‌ای میان زندگی، مرگ و خشونت بدل می‌شود. ناهید شمس در داستان «بندناف»، با زبانی بی‌پرده و طنزی سیاه، لحظهٔ تولد را به صحنهٔ کشمکش مادر و ماما تبدیل می‌کند؛ جایی که مراقبت با میل به سلطه درمی‌آمیزد و در میان هیاهوی بزرگسالان، نوزاد تنها می‌ماند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

فراخوان بوگلیاسکو در ایتالیا؛ فرصتی برای اقامت نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان در پاییز ۲۰۲۷

مرکز بوگلیاسکو در ایتالیا درخواست‌های اقامت یک‌ماههٔ هنرمندان و پژوهشگران برای پاییز ۲۰۲۷ را می‌پذیرد. این برنامه رشته‌های ادبیات و تئاتر را نیز دربرمی‌گیرد و محدودیت تابعیت ندارد. نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان ایرانی می‌توانند با ارائهٔ سوابق حرفه‌ای و طرح یک پروژهٔ تازه درخواست بدهند. مهلت ارسال پرونده اول دسامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۰ آذر ۱۴۰۵ است. اقامت، غذا و فضای کار تأمین می‌شود، اما برنامهٔ عمومی کمک‌هزینهٔ نقدی یا هزینهٔ سفر ندارد.

ادامه مطلب »
از ما

هما شهرام‌بخت: «پالیس روزگار ما»، آنکه بی‌صدا از جیب می‌خورد

در افسانه‌های ایرانی، دیو همیشه هیولایی عظیم و آشکار نیست؛ گاه موجودی پنهان است که بی‌صدا نیروی انسان را تحلیل می‌برد. هما شهرام‌بخت در جستار «پالیس روزگار ما؛ آن‌که بی‌صدا از جیب می‌خورد» از همین تصویر برای بازخوانی تجربهٔ تورم بهره می‌گیرد. او با گذر از دیوان شاهنامه و روایت‌های عامیانه به افسانهٔ پالیس می‌رسد؛ موجودی که قربانی خود را در خواب از پا درمی‌آورد. نویسنده می‌پرسد چگونه می‌توان فرسایش تدریجی قدرت خرید و امکانات زندگی را از خلال این افسانه فهمید و همبستگی چه نقشی در رویارویی با آن دارد؟

ادامه مطلب »