بانگ نیوز

رویدادهای فرهنگی و هنری

جلال رستمی گوران: «تسلای آسمانِ شب»: رمانی تاریخی-فلسفی از جواد کاراحسن؛ از اصفهانِ قرن یازدهم تا آناتومی جنگ بوسنی و شکنندگی فرهنگ در برابر ترس و افراط‌گرایی

در رمان «تسلای آسمانِ شب» اثر جواد کاراحسن، اصفهانِ قرن یازدهم سلجوقی نه تنها صحنه‌ای از شکوفایی فرهنگی و دانش عمر خیام است، بلکه آینه‌ای هشداردهنده از چگونگی فروپاشی تدریجی نظم، اعتماد و انسانیت در برابر ترس، تعصب و بنیادگرایی ــ همان سازوکارهایی که نویسنده از دل تجربه جنگ بوسنی، هزار سال بعد، در جوامع امروز بازمی‌شناسد و بدون شعار، به شکنندگی فرهنگ در برابر تاریکی هشدار می‌دهد.

ادامه مطلب »
چه خبر؟

آموزه‌های داستان‌نویسی – فرانس ک. اشتانتسل: نظرگاه درونی در برابر نظرگاه بیرونی

مقاله به بررسی یکی از بنیادی‌ترین تقابل‌ها در نظریهٔ روایت، یعنی نظرگاه/پرسپکتیو درونی در مقابل نظرگاه/پرسپکتیو بیرونی می‌پردازد. نویسنده استدلال می‌کند که انتخاب میان این دو نوع نظرگاه، امری صرفاً فنی نیست، بلکه عمیقاً با جهان‌بینی و مؤلفه‌های ایدئولوژیک نویسنده و اثر گره خورده است. مقاله سپس با تمرکز بر بازنمایی جهان درونی شخصیت‌ها، نشان می‌دهد که چگونه رمان مدرن در پی ایجاد توهم  بی‌واسطگی و دسترسی مستقیم به ذهن شخصیت‌هاست. در نهایت، اشتانتسل با تحلیل نمونه‌هایی از آثار دیکنز، فیلدینگ، دی.اچ. لارنس، مارگارت درابل به بررسی کارکرد هدایت همدلی خواننده از طریق توزیع نابرابرِ بینش درونی میان شخصیت‌ها می‌پردازد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

مهین میلانی: «نترس شلیک کن»، دم خروس مدرنیته و سنت…

مهین میلانی در نقد خود بر کتاب «نترس شلیک کن» فرامرز پورنوروز، با زبانی بی‌پرده، میان دو بخش پایانی کتاب که آن را «درخشان و نفس‌گیر» می‌خواند و باقی روایت که به‌زعم او دچار «خودشیفتگی روایی، عشق‌های آبکی و خطی‌سازیِ روزهای وحشتناک» است، مرزبندی می‌کشد. میلانی با تکیه بر تجربه‌ی زیسته‌ی خود از آن دوران، پرسش بنیادینی را مطرح می‌کند: چرا نویسنده‌ای که خود در دل خشونت و سرکوب زیسته، باید به بازنمایی‌هایی دست بزند که «نه روایت نو است و نه حرف تازه‌ای» دارد؟ او این تناقض را نه فقط در فرم، که در تقابل مدرنیته و سنتِ حل‌نشده در شخصیت‌پردازی کتاب ردیابی می‌کند و نقدش را به پرسشی فراتر می‌کشاند: چرا از واقعیتِ سوررئال این سرزمین، مدام به «تخیلات آبکی» پناه می‌بریم؟

ادامه مطلب »
از ما

بررسی مجموعه گوشه‌ها – محبوبه موسوی: «گذار از انفعال»، فردیت زن در داستان پونه بریرانی

پونه بریرانی در داستان «پروست چگونه می‌تواند زندگی‌تان را زیر و رو کند؟»، زن را از قلمرو «انفعالِ رمانتیک» بیرون می‌کشد و به قلمرو «فردیتِ کنشگر» وارد می‌کند. شخصیت «دیبا» نه در جستجوی عشقی آرمانی و قالبی، بلکه در پی عشقی است که او را از «بیوه‌ی کتابفروش» بودن به «دیبا» بودن ارتقا دهد. نویسنده با بهره‌گیری از زبان زنانه (جزئی‌نگری، تنانگی، سکوتِ پُرمعنا) و با واسازیِ کلیشه‌های عاشقانه، نشان می‌دهد که «کنش‌گریِ» زن در این داستان نه در شورش‌های بزرگ، که در جهشی درونی به سوی پذیرش خودِ یگانه‌اش و انتخابِ معشوقی هم‌سوی با همین فردیت متجلی می‌شود.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «تاریخ‌نگاری زشت و زیبای جنگ»- نگاهی به روایت «چشم باز و گوش باز» زکریا هاشمی

خلیلی این اثر را در کنار شاهکارهایی چون «زمین سوخته» احمد محمود، رمان‌های ضدجنگ جهانی همینگوی، رمارک و جوزف هلر، و حتی «گرنیکا»ی پیکاسو قرار می‌دهد؛ جایی که هنرمند نه تنها ویرانی را ثبت می‌کند، بلکه انسان را با پرسش سنگین «آدم تو کجا بودی؟» روبه‌رو می‌سازد. کتابی که زهر واقعیت جنگ را با ادبیات جان‌دار و تکان‌دهنده، شیرین و ماندگار می‌کند.

ادامه مطلب »
از ما

مهرک کمالی: چندصدایی و ابهام در« دلِ دلدادگی» شهریار مندنی‌پور

دلِ دلدادگی شهریار مندنی‌پور، که در سال‌های پس از جنگ و زلزله‌ای ویرانگر رخ می‌دهد، تنها بازنمایی یک فاجعه یا یک عشق پیچیده نیست؛ بلکه بیانیه‌ای جسورانه در فرم روایی است. این رمان با درهم‌تنیدن اسطوره‌ی آفرینش، چهار عنصر کلاسیک، و واقعیتی تلخ، و با طرد آگاهانه‌ی «صدای مسلط نویسنده»، در پی خلق جهانی است که در آن «عدم قطعیت»، اصل سازمان‌دهنده و خودِ معناست. این مقاله می‌کوشد با واکاوی ساختار چندصدای رمان، شخصیت‌پردازی اسطوره‌ای، و تقابل عناصر چهارگانه، نشان دهد که چگونه مندنی‌پور از رخدادهای تاریخی معاصر به‌مثابه‌ی بستری برای آزمون مرزهای روایت و تعلیق معنا بهره می‌جوید.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

خیزش ملی مردم ایران – مریم رئیس‌دانا: ۲۱ روز بعد

این روایت، که در مرز خواب و بیداری حرکت می‌کند، نه گزارش یک واقعه، بلکه کالبدشکافی ترسِ نهادینه‌شده و عذاب وجدان بازماندگان است از پس یک فاجعه ملی‌. داستان به پرسشی اساسی می‌رسد: وقتی فریاد زدن ناممکن است، مقاومت چه شکلی به خود می‌گیرد؟ پاسخ این است: زنده و سالم بمان، نه برای تسلیم، بلکه کاری بکن.

ادامه مطلب »
از ما

خورشید رشاد: از فاصله‌ی دور

این اثر نه تنها یک داستان درباره مرگ و سوگ است، بلکه کاوشی است شاعرانه در مورد ماهیت حافظه، هویت، و این که ما چقدر می‌توانیم واقعاً فردی را که فکر می‌کنیم می‌شناسیم، بشناسیم. نویسنده استعدادی درخشان در خلق فضاهای احساسی و شخصیت‌های چندبعدی دارد. این داستان مدت‌ها پس از خواندن، در ذهن خواننده باقی می‌ماند و او را به تأمل وامی‌دارد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

کتاب‌فروشی «گوته – حافظ» بن در میان برندگان جایزه ملی کتاب‌فروشان آلمان

کتاب‌فروشی «گوته و حافظ» در شهر بن، با تمرکز بر گفت‌وگوی فرهنگی میان ادبیات آلمان و ایران، به همراه بیش از ۱۶۰ کتاب‌فروشی مستقل دیگر در سراسر کشور، برنده جایزه معتبر «Deutscher Buchhandlungspreis 2025» شد.

ادامه مطلب »
از ما

امید فلاح آزاد: مهناز عطارها و داغ فرزندباختگی در تاریخ معاصر ایران در «کژمیر»

مهناز عطارها در رمان «کژمیر»، تازه‌ترین اثر خود، «کابوس مشترک زیستهٔ ایرانیان» یعنی داغ فرزندباختگیِ ناشی از خشونت سیستماتیک و جنگ را به هستهٔ روایت داستانی بدل می‌کند. او با بهره‌گیری از منشوری بینا‌نسلی، بینا‌قومی و بینا‌جنسیتی، نه تنها «نمایشگاه مرگ‌های دست‌ساز» نیم‌قرن اخیر ایران را کاتالوگ می‌کند، بلکه بر بازخوانی روش‌های گوناگون مواجهه با این تراژدی پایدار تمرکز دارد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«جایی که واژه‌ها گلوله‌ها را شکست می‌دهند»؛ همبستگی شاعران کانادا با جنبش ایران در تورنتو

 این رویداد با حضور شاعران برجسته کانادایی مانند ای. اف. موریتز (A. F. Moritz)، بروس مایر (Bruce Meyer)، کیت گاربیان (Keith Garebian) و دیگران، رایگان و برای عموم آزاد است.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

خیزش ملی مردم ایران – فرشته پاریزی: روزهای دی‌ماه

متن حاضر بازنویسیِ رواییِ یک تجربه‌ی واقعی است؛ متنی که از پیام‌ها، صداها و شهادت‌های پراکنده‌ی چند روز شکل گرفته و در قالب تقویم پیش می‌رود. نویسنده عمداً به بدن، مراقبت، و حذف نهادها نزدیک شده‌ تا زمان، خودش را در حرکت‌های کوچک نشان دهد. آنچه اثر را استثنایی می‌کند، تمرکز بر “کار مادری” در میانهٔ فروپاشی کامل اجتماعی است: مادری که در نبود پزشک، قانون و امنیت، تبدیل به جراح، پرستار، کارآگاه و مددکار اجتماعی می‌شود. روایت روزشماری، ریتمی از اضطراب و انتظار می‌سازد که خواننده را در چرخهٔ بی‌پایانِ «بی‌خبری-جستجو-ترس-مراقبت» غرق می‌کند.

ادامه مطلب »
از ما

حسین نوش‌آذر: «چهار صندوق بیضایی»، تمثیل جاودان از استبدادی که خود می‌آفرینیم

بیش از نیم قرن پیش، بهرام بیضایی در نمایشنامه «چهار صندوق» با وارونه کردن یک فرم شاد مردمی قاجاری، دور باطل استبداد را به تصویر کشید: جامعه‌ای که از ترس خطری مبهم، خود قدرتی سرکوبگر می‌سازد، سپس با تفرقه، سازش و انفعال، آن را تداوم می‌بخشد و در آخرش هم صدای اعتراض را تنها می‌گذارد. این اثر که هم در دوران پهلوی و هم در جمهوری اسلامی سانسور شد، امروز بیش از همیشه معاصر ماست؛ از مکانیسم‌های قطبی‌سازی در اپوزیسیون تا بازتولید صندوق‌های ایدئولوژیک در گفتمان‌های سیاسی، همه یادآوری می‌کنند که بزرگ‌ترین خدمت به استبداد، خودزنی جمعی و ناتوانی در اتحاد است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

کانون نویسندگان ایران: سرکوب خونین نویسندگان و شاعران در ادامه قتل‌عام معترضان دی ۱۴۰۴

کانون نویسندگان ایران در بیانیه‌ای تند، سرکوب بی‌وقفه نویسندگان، شاعران و مترجمان را پس از بیش از یک ماه از اعتراضات خونین دی‌ماه ۱۴۰۴ محکوم کرد و با برشمردن نام ده‌ها عضو بازداشت‌شده یا محکوم مانند یوسف انصاری، علی اسدالهی، پیمان فرح‌آور (با حکم اعدام تأییدشده) و دیگران، تأکید کرد که این موج بازداشت‌ها و فشارها بخشی از جنگ تمام‌عیار حکومت علیه آزادی بیان و مردم معترض است.

ادامه مطلب »
چه خبر؟

گویه‌های بانگ – گویۀ بیست و سوم: «بند زنان» از شهین خسروی‌نژاد (اُرا)

این شعر، یک کالبدشکافی شاعرانه از خشونت سیستماتیک علیه زنان است که در آن شکنجه، از سطح فیزیکی به عمق زیست‌شناسی، روان و اسطوره‌ی وجودیِ زنانه نفوذ کرده است. شعر از توصیف خشونت به سوی کشف منطق شاعرانه‌ی مقاومت حرکت می‌کند و در پایان با عبور از این تاریکی، به تصویری از زایندگی می‌رسد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «هم‌نشینی شخصی و سیاسی در داستان‌های زنان»؛ نگاهی تحلیلی به پژوهش «خود علیه دیگری» امراله نصرالهی

«خود علیه دیگری» نه فقط یک کتاب نقد ادبی، بلکه دعوتی است به تأمل در این حقیقت که در روزگار بحران‌های پی‌درپی، نوشتن درباره‌ی زنان و داستان‌هایشان، خود کنشی سیاسی است؛ کنشی که امر شخصی را به آگورای سیاست می‌کشاند و سیاست را در برابر تفاوت و دیگری به چالش می‌گیرد.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

خیزش ملی مردم ایران – فاطمه دریکوند: سیاوش بی سوگ

داستان بیانگر توقف زمان روانی در لحظه فاجعه‌ای ملی است که در تاریخ نیم قرن اخیر سابقه ندارد. از ما حتی سوگ را هم دریغ کرده‌اند. وقتی سوگ متوقف شود، رشد روانی و ترمیم روحی هم متوقف می‌شود. فرد در چرخهٔ درد فلج می‌شود، پیر می‌شود، بی‌آنکه از نظر عاطفی از لحظه مرگ عبور کرده باشد.

ادامه مطلب »
چه خبر؟

خیزش ملی مردم ایران – حافظ موسوی: به مادران داغدار وطن

مادران داغدار در دی خونین بازپس‌گیریِ آیینِ زندگی و شادی از چنگالِ آیینِ مرگِ تحمیلی را به ما آموختند. شاعر یادآوری می‌‌کند که آن‌ها هرگز ستایشگرِ مرگ نبوده‌اند، بلکه حافظانِ حافظهٔ زندهٔ جشن و موسیقی و رقص در اعماق تاریخِ این سرزمین («هزاره‌ی پیش از هزاره‌ی تقویم گریه‌ها») بوده‌اند. می‌شنوید با صدای شاعر:

ادامه مطلب »
از ما

شهریار مندنی‌پور: سووشونی‌ها (گاهنامۀ خونین انقلاب)

شهریار مندنی‌پور در این یادداشت فریاد می‌زند: این پایان سرکوب نیست، بلکه آغاز واقعی پروسه انقلاب است. او با نگاهی عمیق به تاریخ تنهایی ایران تأکید می‌کند که پیروزی نه در چند روز یا ماه، بلکه در روند مداوم مقاومت مدنی نهفته: کنار گذاشتن ریا، تقیه و تقوای تحمیلی رژیم، تمرین رواداری، و هوشیاری در برابر خطر انزوا و دشمن‌خویی داخلی. مندنی‌پور می‌گوید تا وقتی همدیگر را داریم، قبای ژنده و خونین تنهایی‌مان، نماد امید و خشم جمعی است.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نگرانی همسر علی اسدالهی از ادامه «برخوردهای خشونت‌آمیز فراقانونی» با این شاعر بازداشتی

همسر علی اسدالهی، شاعر و مترجم بازداشت‌شده، در صفحه اینستاگرام خود نسبت به «برخوردهای خشونت‌آمیز فراقانونی» با وی ابراز نگرانی کرد و مسئولیت حفظ جان و سلامت او را بر عهده نهاد بازداشت‌کننده دانست.

ادامه مطلب »