بانگ نیوز

چه خبر؟

نسیم خلیلی: از خویشتن تا مصر؛ نگاهی به «جان‌شیفتگان» نجیب محفوظ

رمان «جان‌شیفتگان» نجیب محفوظ چگونه جست‌وجوی هویت فردی را به سرنوشت جمعی و تاریخ مصر پیوند می‌زند؟ نسیم خلیلی در این خوانش، با تأمل در گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، حضور سیاست در زندگی روزمره و شیوهٔ روایت، مسیر این پیوند را دنبال می‌کند. مقاله از رنج، آرمان‌خواهی و پرسش خوشبختی آغاز می‌کند و به حافظهٔ جمعی، فرهنگ عامه و جغرافیای قاهره می‌رسد؛ عناصری که در کنار یکدیگر، خواندن رمان را به فرصتی برای بازاندیشی در خویشتن و سفر به جهان تاریخی و فرهنگی مصر بدل می‌کنند.

ادامه مطلب »
از ما

دیدگاه- امین اطمینان: «عادت‌های صبحگاهی، عادت‌های بد و عادت‌های خوب»

در داستان‌های کوتاه آسیه نظام‌شهیدی، خاطرهٔ مشهدِ پیش از سال ۱۳۵۷ با زندگی زنانی گره می‌خورد که پس از آن، با محدودیت‌های تازه و حسِ ازدست‌رفتگی روبه‌رو شدند. این جستار با مرور دو مجموعه‌داستان او نشان می‌دهد چگونه جزئیاتی چون خیابان‌ها، پوشش و رفتارهای روزمره، ردّ آن دگرگونی را در زندگی شخصیت‌ها آشکار می‌کنند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

از کتاب‌های ممنوعه تا اسناد سانسور؛ ایرلند گذشته خود را به آرشیو می‌سپارد

انتقال حدود ۱۲ هزار کتاب ممنوعه و اسناد سانسور به آرشیو ملی ایرلند، فرصتی برای بررسی پیوند قدرت سیاسی، اخلاق رسمی و ادبیات فراهم می‌کند. این گزارش، از قانون سانسور انتشارات در ۱۹۲۹ و ممنوعیت آثار ادنا اوبراین و جان مک‌گاهرن تا اصلاحات قانونی و تبدیل کتاب‌های ممنوعه به میراث فرهنگی را مرور می‌کند. پرسش محوری آن، اهمیت دسترسی به پرونده‌های تصمیم‌گیری برای بازسازی تاریخ سانسور است؛ پرسشی که در پایان، با اشاره به نبود آرشیوی عمومی و جامع از ممیزی کتاب در ایران دنبال می‌شود.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

احمد خلفانی: «ما سه نفر بودیم»

با مرگ خبیر، جمع سه‌نفره‌ای از دوستان قدیمی از هم می‌پاشد؛ اما آنچه باقی می‌ماند، فقط اندوه فقدان نیست. وهاب از تنها ماندن می‌ترسد و راوی در فکر ترک شهر و آغاز زندگی دیگری در برلین است. احمد خلفانی در «ما سه نفر بودیم»، از خلال شبی پراضطراب و خاطره‌های یک دوستی، مرز باریک میان همراهی و وابستگی را می‌کاود. داستان، خواننده را با تنشی دشوار روبه‌رو می‌کند: نیاز یکی به حضور دیگری، درست هنگامی که دیگری می‌خواهد فاصله بگیرد.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

بانگ در گفت‌وگو با مسعود کدخدایی: «مسعود فیروزآبادی؛ ستیز با تیغ تیز سانسور»

درگذشت مسعود فیروزآبادی، بنیان‌گذار انتشارات آرش در سوئد، فرصتی برای بازنگری در نقش ناشران پیشگام فارسی در تبعید و مبارزه آنان با سانسور فراهم کرده است. مسعود کدخدایی، نویسنده و آشنا با تاریخ نشر در تبعید، در گفت‌وگو با «بانگ» از خاطرات خود با فیروزآبادی می‌گوید؛ ناشری که کتاب‌ها را با خودروی شخصی از کشوری به کشور دیگر می‌برد تا به دست خوانندگان برساند. کدخدایی در این گفت‌وگو، ضمن تأکید بر نقش انتشارات آرش در انتشار آثار ممنوعه، به مشکلات ساختاری نشر فارسی در خارج از کشور، از پراکندگی ناشران و هزینه‌های توزیع تا تغییر عادت‌های مطالعه و ضرورت گسترش نشر دیجیتال می‌پردازد و بر اهمیت تداوم راه پیشگامانی چون فیروزآبادی تأکید می‌کند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«آن زن» نوشتهٔ مهسا نیکان منتشر شد

«آن زن»، نخستین کتاب مهسا نیکان، از سوی نشر آسمانا منتشر شد. این رمان، زندگی زنی کُرد و مهاجر در نروژ را روایت می‌کند که در نامه‌هایی خطاب به معشوق غایب افغانستانی‌اش، از عشق، تبعید و تنهایی می‌نویسد؛ روایتی که فقدان شخصی را با سرگذشت رانده‌شدگان از سرزمین مادری پیوند می‌زند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

وقتی نویسنده باید ثابت کند که نویسنده است؛ بحران اصالت ادبی در عصر هوش مصنوعی

گسترش هوش مصنوعی مولد، مناسبات اعتماد در جهان نشر را دگرگون کرده است. اکنون نویسندگان نه‌تنها نگران استفاده بدون اجازه از آثارشان برای آموزش هوش مصنوعی‌اند، بلکه ممکن است ناچار شوند ثابت کنند نوشته‌هایشان محصول خلاقیت خودشان است. گزارش تازه مجله «وایرد» نشان می‌دهد چگونه ابزارهای ثبت فرایند نوشتن، در واکنش به اتهام‌های استفاده از هوش مصنوعی، در حال ورود به صنعت نشر هستند؛ ابزارهایی که قرار است از نویسندگان دفاع کنند، اما خود پرسش‌های تازه‌ای درباره حریم خصوصی، نظارت و آزادی خلاقیت به وجود می‌آورند.

ادامه مطلب »
بررسی کتاب

شیرین عزیزی مقدم: «در ریگستان مردگان نمی‌میرند» ـ خوانشی از رمان «من ببر نیستم، پیچیده به بالای خود، تاکم» محمدرضا صفدری

در ریگستانِ محمدرضا صفدری، مردگان از زندگی کنار نمی‌روند و آدم‌ها، درختان و ارواح در سرنوشت یکدیگر تنیده‌اند. شیرین عزیزی مقدم در این خوانش از رمان «من ببر نیستم، پیچیده به بالای خود، تاکم»، پیوند مرگ و زندگی، تکرار نام‌ها و گم‌گشتگی هویت را بررسی می‌کند؛ جهانی که در آن زبان بومی جنوب، اسطوره‌ها و روایت‌های تودرتو، مرزهای زمان و واقعیت را درمی‌نوردند و زندگی، با همه خشونت‌ها و ویرانی‌هایش، همچنان ادامه می‌یابد.

ادامه مطلب »
از ما

ناهید شمس: بندناف

در اتاق زایمان، بندنافی که باید بریده شود، به رشته‌ای میان زندگی، مرگ و خشونت بدل می‌شود. ناهید شمس در داستان «بندناف»، با زبانی بی‌پرده و طنزی سیاه، لحظهٔ تولد را به صحنهٔ کشمکش مادر و ماما تبدیل می‌کند؛ جایی که مراقبت با میل به سلطه درمی‌آمیزد و در میان هیاهوی بزرگسالان، نوزاد تنها می‌ماند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

فراخوان بوگلیاسکو در ایتالیا؛ فرصتی برای اقامت نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان در پاییز ۲۰۲۷

مرکز بوگلیاسکو در ایتالیا درخواست‌های اقامت یک‌ماههٔ هنرمندان و پژوهشگران برای پاییز ۲۰۲۷ را می‌پذیرد. این برنامه رشته‌های ادبیات و تئاتر را نیز دربرمی‌گیرد و محدودیت تابعیت ندارد. نویسندگان و نمایشنامه‌نویسان ایرانی می‌توانند با ارائهٔ سوابق حرفه‌ای و طرح یک پروژهٔ تازه درخواست بدهند. مهلت ارسال پرونده اول دسامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۰ آذر ۱۴۰۵ است. اقامت، غذا و فضای کار تأمین می‌شود، اما برنامهٔ عمومی کمک‌هزینهٔ نقدی یا هزینهٔ سفر ندارد.

ادامه مطلب »
از ما

هما شهرام‌بخت: «پالیس روزگار ما»، آنکه بی‌صدا از جیب می‌خورد

در افسانه‌های ایرانی، دیو همیشه هیولایی عظیم و آشکار نیست؛ گاه موجودی پنهان است که بی‌صدا نیروی انسان را تحلیل می‌برد. هما شهرام‌بخت در جستار «پالیس روزگار ما؛ آن‌که بی‌صدا از جیب می‌خورد» از همین تصویر برای بازخوانی تجربهٔ تورم بهره می‌گیرد. او با گذر از دیوان شاهنامه و روایت‌های عامیانه به افسانهٔ پالیس می‌رسد؛ موجودی که قربانی خود را در خواب از پا درمی‌آورد. نویسنده می‌پرسد چگونه می‌توان فرسایش تدریجی قدرت خرید و امکانات زندگی را از خلال این افسانه فهمید و همبستگی چه نقشی در رویارویی با آن دارد؟

ادامه مطلب »
از دست ندهید

نخستین برنامه رادیویی بانگ: به پاس ادبیات، در ستایش زندگی

نخستین شماره «بانگ نوا»، مجله ادبی شنیداری نشریه «بانگ»، با اجرای پدرام خدادادیان منتشر شد. این برنامه با هدف دسترس‌پذیرتر کردن شعر و داستان، ثبت صدای نویسندگان و شاعران و ایجاد فضایی برای نقد و گفت‌وگوی ادبی شکل گرفته است. «بانگ نوا» که در حال حاضر با امکانات محدود و همکاری داوطلبانه تولید می‌شود، امیدوار است با مشارکت علاقه‌مندان به گویندگی و تدوین، به برنامه‌ای منظم و پرشمارتر تبدیل شود و در آینده امکان پخش رادیویی مستقل را نیز فراهم کند.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

علی صبوری: واپسین کلام

در سرزمینی که تاریکی راه نفس را بسته و سوگواران در ویرانه‌ها به جست‌وجوی کشتگان خویش‌اند، چگونه می‌توان هنوز آزادی را صدا زد؟ علی صبوری

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

درگذشت مسعود فیروزآبادی؛ پیشگام نشر مستقل فارسی در تبعید

مسعود فیروزآبادی، بنیان‌گذار انتشارات آرش در سوئد و از پیشگامان نشر مستقل فارسی در تبعید، درگذشت. او از سال ۱۹۸۳ با انتشار آثار ادبی، سیاسی و فکری، به‌ویژه کتاب‌هایی که در ایران گرفتار سانسور بودند، نقشی مؤثر در گسترش آزادی نشر و حفظ پیوند میان نویسندگان داخل و خارج از کشور ایفا کرد. به مناسبت درگذشت او، «بانگ» بخشی از پژوهش مسعود کدخدایی درباره نشر فارسی در خارج از کشور را که در سال ۲۰۱۱ تدوین شده، بازخوانی و بازنویسی کرده است؛ روایتی از تجربه‌های فیروزآبادی در مقابله با سانسور، دشواری‌های اقتصادی نشر در تبعید و تلاش برای حفظ و گسترش زبان و ادبیات فارسی.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

یک کتاب، یک داستان – علی شروقی: «پرده‌خوانِ پرده‌درِ پرده‌گردانان»، بازخوانی «علویه‌خانم» صادق هدایت

در داستان «علویه‌خانم» صادق هدایت، پرده‌خوانی تنها وسیله‌ای برای کسب معاش نیست، بلکه به کلیدی برای فهم ساختار روایت تبدیل می‌شود. علی شروقی در مقالهٔ «پرده‌خوانِ پرده‌دَرِ پرده‌گردانان» نشان می‌دهد که چگونه هدایت با بهره‌گیری از سنت نقالی، راوی مداخله‌گر، تصویرسازی گروتسک، زبان عامیانه و طنز سیاه، جهانی آکنده از فقر، فریب و خشونت می‌آفریند. در این جهان، قصه‌گویی هم ابزاری برای بقا و پنهان‌کاری است و هم وسیله‌ای برای افشای حقیقت. هدایت، بی‌آنکه از فلاکت فرودستان بساط ترحم بسازد، نشان می‌دهد که فقر و درماندگی لزوماً به معصومیت و شرافت نمی‌انجامند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«مرگ و رقص و چرا» از علی نگهبان؛ از سوگ و تبعید تا بازآفرینی زندگی

مجموعه‌شعر «مرگ و رقص و چرا» نوشتهٔ علی نگهبان، در مجموعهٔ «شعر پارسی اکنون» از سوی نشر شهرزاد نامگ در ونکوور کانادا منتشر شده است. این کتاب شعرهایی از دوره‌های مختلف زندگی شاعر را دربرمی‌گیرد و به مضامینی چون مرگ، عشق، تنهایی، تبعید، خاطره و بازگشت به زندگی می‌پردازد.

ادامه مطلب »
بررسی کتاب

مهوش قهرمانی: «شصت‌سالگی»، گذشته، بخشش و امکان آغاز دوباره

مهوش قهرمانی در خوانش «شصت‌سالگی» ناهید طباطبایی، گذشته را پرسشی زنده در اکنون می‌بیند: چگونه می‌توان با زخم‌ها و انتخاب‌های پیشین روبه‌رو شد و امکان ادامهٔ زندگی را بازپس گرفت؟ او با بررسی رفت‌وآمد زمانی داستان، تهران به‌مثابه حافظهٔ شخصیت‌ها و روابط آهو با زنان خانواده، منوچهر و کشواد، نسبت مراقبت، مسئولیت و عاملیت را دنبال می‌کند. بحث بخشش، با ارجاع به آرنت و کریستوا، به نقد شتاب پایان داستان می‌رسد؛ جایی که پرسش از رهایی، بدون الزام به بخشیدن، و تعارض حقیقت با شفقت مطرح می‌شود.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

بوکر ۲۰۲۶: پیروزی رمانی دیستوپیایی درباره فروپاشی جهان

‌ام. جان هریسون، نویسنده ۸۱ساله بریتانیایی، برای رمان «پایان همه‌چیز» (The End of Everything) برنده جایزه ۵۰ هزار پوندی بوکر شد. این نخستین بار است که نویسنده‌ای برخاسته از سنت ادبیات علمی‌تخیلی این جایزه معتبر را دریافت می‌کند. رمان هریسون، روایتی دیستوپیایی از بریتانیای آینده پس از فاجعه‌ای ناشناخته است؛ جهانی که در آن نظم سیاسی فروپاشیده، مرز میان واقعیت و امر بیگانه از میان رفته و انسان‌ها دیگر قادر به فهم کامل جهان پیرامون خود نیستند.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

فرشته پاریزی: لکه‌ها

در داستان «لکه‌ها»، فرشته پاریزی خشونت را نه از منظر قربانیان یا عاملان آن، بلکه از نگاه دو کارگر نظافتچی روایت می‌کند که مأمور پاک‌کردن آثار واقعه‌ای هولناک‌اند. در این داستان، لکه‌ها، اشیای به‌جامانده و بقایای زندگی انسان‌ها به نشانه‌های جنایتی ناگفته تبدیل می‌شوند. انتخاب زاویه دید فرودستان، داستان را به پرسشی درباره مناسبات طبقاتی خشونت، ضرورت معاش و مرز میان ناچاری و همدستی بدل می‌کند. آیا کسانی که برای گذران زندگی آثار جنایت را پاک می‌کنند، در محو حافظه قربانیان نیز سهیم‌اند؟ و آیا می‌توان همه آثار گذشته را از میان برد؟

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

اسکندر در سایه جنگ امروز؛ جایزه ۵۰ هزار پوندی برای بازخوانی فاتح ایران

ادموند ریچاردسون، تاریخ‌پژوه بریتانیایی، با کتاب «اسکندر: خدا، شاه، انسان» (Alexander: God, King, Man) برنده جایزه معتبر بیلی گیفورد ۲۰۲۶ در بخش آثار غیرداستانی شد. این کتاب با بازخوانی منابع تاریخی و یافته‌های باستان‌شناختی، زندگی اسکندر مقدونی، فتح امپراتوری هخامنشی و میراث خشونت‌بار لشکرکشی‌های او را بررسی می‌کند. اهمیت اثر تنها در ارائه روایتی تازه از یکی از مشهورترین فاتحان تاریخ نیست، بلکه در پرسش از چگونگی شکل‌گیری افسانه اسکندر و فاصله میان شخصیت تاریخی او و تصویری است که فرهنگ‌های مختلف طی قرن‌ها از او ساخته‌اند.

ادامه مطلب »
بررسی کتاب

مهرنوش قربانعلی: «حافظه‌ای که مهاجرت می‌کند»، بازتعریف تعلق در شعر آزیتا قهرمان

مهاجرت چگونه رابطهٔ انسان با مکان، زبان و گذشته را دگرگون می‌کند؟ مهرنوش قربانعلی در نقد مجموعه‌شعر «زیر همین آسمان» سرودهٔ آزیتا قهرمان، تعلق را فرایندی ناتمام می‌خواند که در کشاکش خاطره و اکنون شکل می‌گیرد. او با بررسی تصویرهای زمین و چمدان، شعرِ «بیکجا»، عکس دسته‌جمعی و روایت‌های مادر و مادربزرگ، نشان می‌دهد چگونه حافظه در زبان بازآفرینی می‌شود. در این خوانش، شعر امکان ساختن نسبتی تازه با جهان را فراهم می‌کند، اما گسست‌ها را به‌تمامی ترمیم نمی‌کند و به تعریفی نهایی از تعلق نمی‌رسد.

ادامه مطلب »