این اثر، سومین دفتر از مجموعه خاطرات رضا علامهزاده است که نزدیک به شش دهه فعالیت مداوم او با دوربین و قلم را در بر میگیرد. کتابی که تجربههای شخصی، مشاهدات سینمایی و ادبی را با نگاهی خلاقانه و انتقادی در هم میآمیزد و به موضوعاتی چون عدالت اجتماعی، آزادی بیان و زندگی تبعید میپردازد.
نسیم خاکسار در این متن، امید را نه به مثابه یک احساسِ منفعل، که به عنوان نتیجهٔ منطقیِ یک تحلیل تاریخی-اجتماعی طرح میکند. خاکسار با ثبتِ مرگهای «نابهنگام»، در واقع دارد ذخیرهٔ انقلابیِ آینده را میشمارد؛ او مرگ را نه پایان، که تعلیقِ مبارزه در انتظار «سال صدفهای بیداری» میداند. این متن، بیانیهای است در باب امید به مثابه یک استراتژی مقاومت.
بیان فاجعهای جمعی و جنایت سازمانیافتهای که رد خون آن در سراسر سرزمین پراکنده و پنهان شده است. شاعر از گم شدن عزیزی در این کشتار سخن میگوید که نمادی از تمام قربانیان گمنام است. شعر تاکید دارد که خشونت پایان نیافته و کشتار فوجفوج ادامه دارد، اما در مقابل، اراده زندگی، شادی و آزادی در مردمِ بر سنگفرش خیابان میتپد. شاعر خطاب به جنایتکاران فریاد میزند: را «ما همینجا… میمانیم / ما همینجا… میمیریم.»
یک داستان تمثیلی در بستر خیزش ملی مردم ایران که از یک سو بیانگر پیروزی نمادینِ مقاومت فردی در نبرد علیه «مالک» داخلی است و از سوی دیگر، ظهور سرباز خارجی با وعدهٔ اردوگاه غذا، شکستِ همان مقاومت را در جنگ بزرگترِ حاکمیتها نشان میدهد؛ گویی جانهای به خاک افتاده، تنها مقدمهای بوده برای تغییر چهرهٔ بازیگران سلطه، نه پایانی بر خود سلطه.
اگر به دنبال پناهگاهی ادبی هستید که در آن واقعیت به رویا بدل شود و اندوه به طنز و تغزل، «داستانها و یادداشتهایی از جزیره» همان کتاب کوچک و شریفی است که اکنون، بیش از همیشه، به آن نیاز داریم.
اگر مادری بر مزار پسرش برقصد و کل بکشد، اگر دیگر از «رحمت» و «مغفرت» قبرستانی خبری نباشد، اگر «میبخشم» به «نمیبخشم» بدل شود؛ آیا این پایان سرکوب است یا آغاز واقعی انقلاب؟ شهریار مندنیپور در «گاهنامۀ خونین انقلاب» پاسخ میدهد: این تازه شروع پروسهای است که باید در آن ریا را کنار گذاشت و هوشیار ماند.
«بگیر نگیر» سروده علیرضا بهنام، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، نه تنها مرثیهای بر کشتهشدگان از منظر یک بازمانده بر زمینی پوشیده از خون است، بلکه نقدی گزنده بر سیاستورزی نمایشی و دوگانه در عرصه اپوزیسیون نیز هست.
این مقاله با تحلیل کتاب «شکنجه سفید» نوشته نرگس محمدی (برنده جایزه نوبل صلح ۲۰۲۳)، به بررسی سازوکارهای سرکوب سیستماتیک و جنسیتزده جمهوری اسلامی علیه زنان کنشگر میپردازد. پژوهش نشان میدهد که شکنجه در زندانهای ایران تنها محدود به آزار جسمی نیست، بلکه از طریق معماری سرکوبگر (مانند دیوارهای سفید و سلولهای انفرادی)، محرومیت حسی، بایکوت اطلاعاتی، غفلت عمدی پزشکی، و سوءاستفاده از روابط خانوادگی و باورهای دینی، بهطور برنامهریزیشده برای خرد کردن روحیه و هویت زندانیان زن به کار میرود.
احمد خلفانی مینویسد نظام با هدف فلجکردن اندیشه انسانگرایانه و با تکیه بر مکانیسمهای انکار و عادیسازی، جنایاتی را مرتکب میشود که بهعمد در تاریکی و سکوت خبری صورت میگیرد تا باورپذیری آن را برای افکار عمومی دشوار کند.
ایران هماکنون به یک کشتارگاه بزرگ تبدیل شده است و شاعر از تبعید، با خشم و درد و اشک، مردم را به خیزش و دادخواهی و برخاستن فرا میخواند.
بیش از ۴۰ نویسنده و فعال برجسته ادبیات و هنر کودک و نوجوان ایران در بیانیهای تند، سرکوب خونین اعتراضات، شلیک به کودکان و نوجوانان، بازداشت، شکنجه و اعترافگیری اجباری از آنها را «جنایت آشکار علیه کرامت انسانی و حقوق بنیادین کودک» خواندند و از سازمانهای حقوق بشری خواستند دومینوی کشتار جمهوری اسلامی را متوقف کنند؛ آنها تأکید کردند که این نظام اکنون به نابودی نزدیک شده و زمان اتحاد جهانی برای پایان دادن به این جنایات علیه بشریت فرا رسیده است.
مهتدی با «روز کبیسه» نه روایتی خطی از یک رخداد، که کالبدشکافی یک «حالِ دائمی» از ترس، انزوا و عادیشدن مرگ ارائه میدهد. شعر، تصویری از جامعهای است که در آن زمان از کار افتاده، خشونت به امری اداری تبدیل شده، و امید به آینده، قربانی «تقویم جراحات» شده است. این اثر، بیش از هر چیز، سندی شاعرانه از فروپاشی زبان و زمان در مواجهه با مکانیسمهای نظاممند سرکوب است.
قاضی ربیحاوی در این قطعه، با استفاده از نمادپردازی قوی، زاویه دید نوآورانه و لحنی صمیمی و دردناک، موفق شده است تجربه هولناک مرگ جمعی و سلب هویت را به شکلی کاملاً شخصی و انسانی بازنمایی کند. متن، تنها گزارش یک حادثه نیست؛ دعوتی است به مسئولیت اخلاقی، به یادآوری و به اعاده کرامت از دست رفته هر انسان.
نیروهای امنیتی هنگام یورش به خانه او را مورد ضرب و شتم قرار دادند و تمامی وسایل ارتباطیاش از جمله تلفن همراه، لپتاپ و دیگر ابزارهای الکترونیکی را ضبط کردند. نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری فعلی او همچنان نامشخص است.
تاریخ معاصر ایران، روایت تکرار «مرعوبشدگی»هایی است که در بزنگاههای بحران، جامعه را به آغاز قهرمانانی موهوم میکشاند. بهرام مرادی در این مقاله، با وامگیری از الگویی روانشناختی-تاریخی، به نقد آن دسته از روشنفکران و کنشگران امروزی میپردازد که در برابر پیچیدگیهای حال، بار دیگر در دام سادهانگاری «رهبری واحد» و بازگشت به گذشته افتادهاند. او هشدار میدهد که این «سندروم»، بازتولید همان چرخه معیوبی است که بارها تجربهاش کردهایم.
جنایت جاری، کشتار مردمانی که آزادی میخواهند و کرامت انسانی. تمام نشده است: فردا و فرداها، اعدامها ادامه خواهند داشت. بانگ میتواند پیام شما را به زبانهای انگلیسی، آلمانی و فرانسه همراه با متن فارسی آنها تجدید چاپ کند.
حرف اصلی نویسنده در این داستان، بازنمایی تقابل و درهمتنیدگی فاجعهجمعی و زندگی روزمره است: اینکه چگونه در بستر بحران و خشونت گسترده، آدمها با وسواسی بیمارگونه به روتینهای پیشپاافتادهای مانند پخت غذا یا رسیدگی به ناخنها میچسبند تا هم خود را از فروپاشی روانی نجات دهند و هم بر وضعیت غیرعادی پیرامون سرپوش بگذارند؛ اما این “عادینمایی” خود به شکلی وهمآلود و ترسناک درمیآید و نشان میدهد که فاجعه، مرزهای بیرون و درون، خیابان و آشپزخانه، و حتی حافظه و ادراک را از بین برده است.
صدای شخصی، تصویرسازی خلاق، ساختار هدفمند و عمق فکری. شاعر نه فقط با واژهها، که با مفاهیم و اسطورهها بازی میکند و از آنها جهانی نو میسازد، فراتر از آنچه که امروز از سر میگذرانیم.
جمعه ۶ فوریه ۲۰۲۶ (۱۷ بهمن ۱۴۰۴) ساعت ۱۹:۳۰در کلیسای اِمائوس (Emmaus Kirche) در شهر بن آلمان، برنامهای با عنوان «ایران در آستانه پرتگاه – سرکوب، بحران و مبارزه جامعه در تاریکترین مرحله مدرنیته» و با موضوع وضعیت بحرانی ایران و مبارزه جامعه در برابر سرکوب برگزار میشود. این رویداد به ابتکار جلال رستمی گوران، ناشر و فعال فرهنگی ایرانی مقیم آلمان، سازماندهی شده است
نویسنده برای درک «سلطه» یک نقشه راه ترسیم میکند با سه نقطه: تجاوز به بدن (برای نابودی نمادین)، تحریف تاریخ (برای کنترل حافظه) و سانسور زبان (برای محدود کردن تخیل). هدف این چرخه سهگانه محو امکانِ «تمامیت» یافتنِ فرد و جامعه است.تجاوز به بدن، تحریف تاریخ و سانسور زبان کماکان چارچوبی معتبر برای تحلیل اعتراضات دی ۱۴۰۴ است، اما با دو تحول کلیدی: نخست، بدن زن از عرصه نمادینِ انفعال به سوژه فعالِ مقاومت بدنی در خیابان تبدیل شده است؛ دوم، تخیل جمعی با زیرکی، تاریخِ تحریفشده را دور میزند و با خلق شعارها و نمادهای نو و روایتهای تصویریِ زنده در شبکههای اجتماعی، زبانی موازی میآفریند که میبایست سانسور را بیاثر کند، چرخه مقاومت نیز با تبدیل تن به سنگر، حافظه و زبان به اسلحه، پیچیدهتر و نافذتر شده است. آیا راه برونشدی از این حلقه بسته مییابیم؟
بیش از ۸۰۰ سینماگر و فعال فرهنگی جهان در بیانیهای، کشتار معترضان در خیزش ملی مردم ایران به دست حکومت جمهوری اسلامی را محکوم کرده و آن را جنایت علیه بشریت خواندند. امضاکنندگان، سکوت را همدستی در جرم میدانند و از نهادهای بینالمللی، جشنوارههای فیلم و جامعه جهانی سینما میخواهند این جنایات را محکوم کنند، در روابطشان با نهادهای رسمی جمهوری اسلامی بازنگری کنند و از مبارزه مردم ایران برای آزادی، کرامت انسانی و حقوق بنیادین حمایت کنند.
