بانگ نیوز

چه خبر؟

آموزه‌های داستان‌نویسی -فرانتس ک. اشتانتسل: «از اسم تا ضمیر» – گذار از موقعیت روایی دانای کل به موقعیت روایی شخصیت‌محور

فرانتس ک. اشتانتسل در این فصل از کتاب «نظریهٔ روایت» نشان می‌دهد که گذار از روایت دانای کل به روایت شخصیت‌محور چگونه در ظریف‌ترین اجزای زبان رخ می‌دهد: از جایگزینی نام شخصیت با ضمیر تا نفوذ لحن و اندیشهٔ او در صدای راوی. او با بررسی آثاری از جین آستن، جیمز جویس، توماس مان، آلفرد دوبلین و دیگران، گفتار غیرمستقیم آزاد را نه قالبی ثابت، بلکه قلمرویی سیال می‌داند که در آن مرز میان صدای راوی و آگاهی شخصیت پیوسته جابه‌جا می‌شود.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

مریم کمانی: بازپس‌گیری خانه از خشونت مردسالارانه

در داستان «روضه آخر»، خانه‌ای که سال‌ها زیر سایه تعصب مذهبی، آبروخواهی و اقتدار پدرانه به محل سرکوب زنان خانواده بدل شده بود، با تصمیم مینا معنایی تازه می‌یابد. مریم کمانی در گفت‌وگو با «بانگ» از ریشه‌های شخصیت غلامرضا، نقش حافظه‌مند اشیا در روایت و چگونگی تبدیل خانه پدری از قلمرو خشونت مردسالارانه به فضایی برای کار، دیدار و زندگی سخن می‌گوید.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

«باران در برهوت»؛ رمان تازه خسرو پوینده درباره حق انتخاب، عشق و چرخه تعصب و ترس

رمان «باران در برهوت» نوشته خسرو پوینده، از سوی نشر آسمانا منتشر شد. این رمان با روایت سرنوشت دخترانی که در برابر تحمیل و محدودیت‌های اجتماعی ایستادگی می‌کنند، به مسئله حق انتخاب، عشق، مسئولیت فردی و پیامدهای سکوت در برابر تعصب می‌پردازد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

علی صفرزاده: «برجک»

در داستان «برجک» نوشتهٔ علی صفرزاده، سربازی در گرما و تنهاییِ شوره‌زاری نفتی، میان خاطره و خیال نگهبانی می‌دهد. دیدار با نظامی‌ای هم‌نام، مرز واقعیت و وهم را متزلزل می‌کند و میل او به صلح را در برابر فرمان اطاعت قرار می‌دهد. نثر حسی و گفت‌وگوهای داستان، تجربهٔ سربازی را به پرسشی دربارهٔ اختیار، هویت و حضور همیشگی جنگ پیوند می‌زنند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

فرهاد نیک‌آیین: ای قلم شرمت باد اگر ننویسی در این برهه از تاریخ بر وطنم چه گذشت! – بر مجموعه شعرهای میترا ابراهیمی(شفق)

خشم را فریاد کنید سال‌ها پیش یک فیلسوف آلمانی، تئودور آدورنو، در تب و تاب نابودگر کوره‌های آدم‌سوزی و بحران افول کرامت انسانی جایی نوشت:

ادامه مطلب »
از دیگران

نسیم خلیلی: «وزن واژه» پاسکال مرسیه- رمانی درباره‌ی نجات خویشتن از مسیر زبان

در رمان «وزن واژه» نوشته پاسکال مرسیه، زبان فراتر از ابزار ارتباط، به پناهگاهی برای بازسازی هویت و مواجهه با فقدان تبدیل می‌شود. نسیم خلیلی در مقاله «وزن واژه؛ رمانی درباره نجات خویشتن از مسیر زبان» با تمرکز بر سرگذشت لیلاند، مترجمی که پس از فروپاشی زندگی حرفه‌ای‌اش به ترجمه پناه می‌برد، نسبت میان زبان، حافظه و خودشناسی را بررسی می‌کند. مقاله با ارجاع به تجربه مترجمان و نویسندگانی چون جومپا لاهیری و نجف دریابندری، نشان می‌دهد چگونه ترجمه می‌تواند از انتقال معنا فراتر رود و به کنشی آفرینشگرانه و راهی برای بازیافتن خویشتن بدل شود.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

صد سالگی میشل فوکو؛ بازخوانی یک توهم سیاسی در آینهٔ انقلاب ایران

در صدمین سالگرد تولد میشل فوکو، کریستیان ژامبه، فیلسوف و اسلام‌شناس فرانسوی، با بازخوانی گزارش‌های او از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، یکی از بحث‌برانگیزترین فصل‌های زندگی فکری این فیلسوف را به نقد می‌کشد: چگونه متفکری که سازوکارهای قدرت و سلطه را با دقتی کم‌نظیر تحلیل کرده بود، در شورش علیه استبداد شاه، خطر برآمدن استبدادی تازه را تشخیص نداد؟ ژامبه با نقد مفهوم «معنویت سیاسی» در اندیشهٔ فوکو، نسبت میان آرمان رهایی و استقرار قدرت دینی را به پرسش می‌گیرد.

ادامه مطلب »
از ما

عبدالباسط سلیمانی: وقتی تازگی هم پیش از تجربه می‌رسد

آیا شعری با تصویرهای بی‌سابقه و زبانی نامتعارف می‌تواند همچنان گرفتار کلیشه باشد؟ عبدالباسط سلیمانی در جستار «وقتی تازگی هم پیش از تجربه می‌رسد»، با بازخوانی اندیشه‌های شکلوفسکی، الیوت و پوند و بررسی «رُکسانا»ی شاملو، نشان می‌دهد که کلیشه به واژه‌ها و تصاویر فرسوده محدود نیست؛ شیوه‌های نوآوری نیز می‌توانند از پیش آماده باشند. پرسش اصلی او این است که آیا آنچه در شعر پدیدار می‌شود، امکان تغییر فرم و جابه‌جایی معنای پیشین را پیدا می‌کند؟

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

«دامپ‌تراک» نوشتۀ وحید خیرآبادی: مقاومت فردی یک کارگر در سایهٔ سرکوب اعتصاب‌ها

مرتضی، راوی داستان دامپ‌تراک پشت فرمان کامیونی غول‌پیکر، در برابر چشم مقام‌هایی که برای تماشای تخلیهٔ بار آمده‌اند، دستش را از اهرم برمی‌دارد. وحید خیرآبادی در گفت‌وگو با بانگ از این مکث کوتاه می‌گوید؛ لحظه‌ای که مطالبهٔ حق بیمه و اضافه‌کاری با ترس از اخراج و خاطره‌های خشونت در زندگی مرتضی گره می‌خورد. جلوه‌ای از ادبیات کارگری ایران.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

یک کتاب، یک داستان- پیمانه ملازهی: «دجال»؛ عادی‌شدن خشونت و ناممکن‌شدن دفن حقیقت

در داستان «دجال» نوشته حسین نوش‌آذر، مأموری می‌کوشد جسد جوانی اعدام‌شده را دفن کند؛ اما بدن مدام قد می‌کشد و قبر گنجایش آن را ندارد. این مقاله از مجموعه «یک کتاب، یک داستان»، با بررسی روایت توجیه‌گر مأمور و تصاویر نمادین اثر، نشان می‌دهد چگونه خشونت در قالب وظیفه اداری عادی می‌شود و مسئولیت اخلاقی پشت فرمان‌برداری پنهان می‌ماند؛ درحالی‌که حافظه قربانیان، نظم تحمیل‌شده بر زندگی و مرگ آنان را به چالش می‌کشد.

ادامه مطلب »
هاله قادری
رویدادهای فرهنگی و هنری

آنچه از خلال ما می‌گذرد: گسستن او – گفت‌وگو با هاله قادری

چگونه عشق و آسیب از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌شوند و چه امکانی برای تغییر الگوهای به‌ارث‌رسیده وجود دارد؟ هاله قادری در گفت‌وگو با مهدی گنجوی برای مجلهٔ آسمانا، از رمان «گسستن او» و پیوند مادری، آفرینش، حافظه و مهاجرت می‌گوید. او با توضیح استقلال صدای عروسکِ راوی، مرز مراقبت و کنترل و حضور عاطفی زبان فارسی، به تجربهٔ مینو نزدیک می‌شود؛ تجربه‌ای که در آن ایران و کانادا به دو نماد سادهٔ سرکوب و آزادی فروکاسته نمی‌شوند و نویسنده نیز ادعای نمایندگی همهٔ ایرانیانِ دیاسپورا را ندارد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

فتانه فراهانی: «پسااعدام» – میان دادخواهی و سکوت، انگ و فقدان، و روایت‌های ازهم‌گسیخته

اعدام سیاسی با مرگ محکوم پایان نمی‌یابد؛ پیامدهای آن در زندگی بازماندگان، روابط خانوادگی و حافظهٔ نسل‌های بعد ادامه پیدا می‌کند. فتانه فراهانی در این جستار از مستند «من سعی می‌کنم فراموش نکنم» ساختهٔ پگاه آهنگرانی می‌آغازد و سپس مفهوم «پس‌زیست‌های اعدام» را بررسی می‌کند؛ از سکوت و انگ اجتماعی تا مسئولیت‌های مراقبتی، انتقال خاطره و دادخواهی. نویسنده با بهره‌گیری از مطالعات تاریخی، فمینیستی و تطبیقی نشان می‌دهد که تجربهٔ خانواده‌های اعدام‌شدگان را نمی‌توان به الگویی واحد از فقدان و مقاومت فروکاست. در این نگاه، دادخواهی یکی از شیوه‌های مواجهه با گذشته‌ای است که پیامدهای آن همچنان در زندگی زندگان جریان دارد.

ادامه مطلب »
از دست ندهید

محمدرفیع محمودیان: آن کارسون، در کار بازنوشت

محمدرفیع محمودیان از نقد هیاهوی جایزهٔ نوبل به بررسی شیوهٔ نوشتن کارسون می‌رسد: نوشتاری که هم به ژانرهای گوناگون گشوده است و هم نوشته‌های پیشین را به ترکیبی تازه بدل می‌کند. او با بررسی ترجمهٔ سافو، مقایسه با سعدی، ساختار تکه‌پارهٔ روایت‌ها و بازیگوشی جستارها، نسبت زیبایی، شناخت و گسست را دنبال می‌کند. پرسش محوری این است که کارسون چگونه مرزهای ژانر و فاصلهٔ ادبیات کهن و امروز را به چالش می‌کشد و قلمرو خیال را گسترش می‌دهد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

نسیم خلیلی: «داستانی عاشقانه‌ از رنج فردی تا بحران جمعی» – نگاهی به داستان «اشغال» آنی ارنو

«اشغال» آنی ارنو روایتی از حسادت و رنج پس از جدایی است؛ روایتی که احساسات دشوار را بی‌پیرایه پیش روی خواننده می‌گذارد. نسیم خلیلی در این نقد، از ظرفیت اثر برای خودشناسی و پیوند رنج عاشقانه با دردهای بیرونی می‌گوید و با توجه به زبان ارنو و ترجمهٔ محمود سیدهندی، نشان می‌دهد چگونه عشق در خاطره، تنانگی و جزئیات زندگی روزمره معنا می‌یابد.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

روز جهانی مبارزه با اعدام؛ زیستن زیر حکم، در آینهٔ ادبیات

دهم اکتبر، روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، امسال با محور «روایت‌هایی برای زندگی» برگزار می‌شود؛ فراخوانی برای شنیدن صدای انسان‌هایی که اعدام بر زندگی‌شان سایه انداخته است. بانگ به همین مناسبت، به دوسیهٔ «می‌نویسیم با فریاد: نه به جنگ، نه به اعدام» و دیدگاه شهریار مندنی‌پور بازمی‌گردد: ادبیات چگونه زندگی انسانی را آشکار می‌کند که در زبان حکم و تشریفات اجرای آن، به یک «مورد» تبدیل شده است؟

ادامه مطلب »
از ما

احمد خلفانی: «از تاریکی به تاریکی»-  رمان «مستیم و خرابیم و کسی شاهد ما نیست»، نوشته مهدی گنجوی

احمد خلفانی در خوانشی از رمان «مستیم و خرابیم و کسی شاهد ما نیست» نوشتهٔ مهدی گنجوی، پیوند روایت چندپاره با فروپاشی عشق، هنر و زندگی را بررسی می‌کند. شخصیت‌های حاشیه‌ای رمان در جهانی گرفتارند که معنا در آن فرسوده شده است؛ اما همین گسست‌ها و شکست‌ها در زبان و ساختار اثر به یک کلیت ادبی بدل می‌شوند. از نگاه خلفانی، هنر رمان در تبدیل آشوب به فرم است، بی‌آنکه ویرانی را پنهان کند.

ادامه مطلب »
بانگ - نوا

سیاوش خسروی: پیراهن فریدون

فریدون در این شعر، در ذهن و زبان، صاحب کهکشان‌ها و منظومه‌هاست؛ در زندگی روزمره اما، انسانی فرسوده و بی‌پناه است، با لیوانی کاغذی و خوابگاهی در لوله‌ای متروک. شعر این تقابل را در تن و زندگی فریدون نشان می‌دهد: زبان برای او جهانی می‌آفریند، اما سرپناهی فراهم نمی‌کند. می‌شنویم با صدا و اجرای شاعر:

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

آن کارسون، شاعر و نویسنده کانادایی، برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶ شد

جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ به آن کارسون، شاعر، جستارنویس، مترجم و پژوهشگر ادبیات کلاسیک کانادا تعلق گرفت. آکادمی سوئد در توضیح انتخاب او، بر نوآوری‌های ادبی و گفت‌وگوی خلاقانه آثارش با میراث ادبیات کلاسیک تأکید کرده است. کارسون با درآمیختن شعر، روایت داستانی، جستار، نمایشنامه و ترجمه، مرزهای تثبیت‌شده ژانرهای ادبی را به چالش کشیده و امکانات تازه‌ای برای بازآفرینی اسطوره‌ها و بیان تجربه انسان معاصر فراهم آورده است.

ادامه مطلب »
از دیگران

جواد اسحاقیان: حرام‌زاده‌ی استانبولی – خوانش فراداستانی پسامدرن از رمان الیف شافاک

گذشته‌ای که پنهان می‌شود، چگونه به زندگی نسل‌های بعد بازمی‌گردد؟

«حرام‌زاده‌ی استانبولی» الیف شافاک، رازهای خانوادگی را به حافظهٔ تاریخی و جست‌وجوی هویت پیوند می‌زند. جواد اسحاقیان در خوانش فراداستانی پسامدرن خود، نشان می‌دهد چگونه روایت حلقه‌ای، بینامتنیت، کولاژ و طنز، راهی برای پرداختن به زخم‌های گذشته و نقد اقتدار می‌گشایند.

ادامه مطلب »
رویدادهای فرهنگی و هنری

ویژه‌نامه بکتاش آبتین در «بیان آزاد» منتشر شد

شماره شانزدهم «بیان آزاد»، ویژه بکتاش آبتین، منتشر شد. این شماره با خاطرات، گزارش‌ها و نقدهایی بر «مرثیه‌ای برای گل‌های پژمرده»، نسبت میان نوشتن، آزادی بیان و حافظه جمعی را بررسی می‌کند و روایت هم‌بند آبتین و بیانیه‌های کانون نویسندگان ایران درباره مرگ او را بازمی‌خواند.

ادامه مطلب »
از ما

مریم کمانی: روضه‌ی آخر

در داستان «روضه‌ی آخر» نوشته مریم کمانی، بازگشت زنی مهاجر به خانه‌ی پدری برای فروش آن، خاطره خشونتی دیرپا را زنده می‌کند که در پس ظواهر مذهبی و مناسبات مردسالارانه پنهان مانده و سرنوشت یک خانواده را تباه کرده است. با این حال، وقتی که مینا به تصمیم می‌رسد، روزنه‌ای برای حفظ خاطره خواهر و تبدیل خانه‌ای آکنده از هراس و سوگ به مکانی برای زندگی گشوده می‌شود.

ادامه مطلب »